Yumurtalık (over) kisti ve cerrahi operasyon
İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir
Yumurtalık (Over) Kistleri Nedir?
Yumurtalıklar, karın boşluğunda rahmin her iki yanında bağlarla asılı duran, kadın üreme sisteminin temel organlarıdır. Bu organlar, kadın doğurganlığı için kritik öneme sahip olan yumurta hücrelerini (oosit) depolar ve salgıladıkları hormonlarla adet düzenini kontrol eder. Her ay hormonal etkilerle yumurtalıklarda oluşan ve yumurta içeren küçük keseciklere folikül adı verilir.
Over kistleri, yumurtalıkların içinde veya üzerinde oluşan içi sıvı dolu keselerdir. Gebelik sürecinde bebeği besleyen kistler oluşabileceği gibi, gebelik gerçekleşmediğinde bu yapılar genellikle adet kanamasıyla birlikte vücuttan atılır. Birçok kadın hayatının belirli bir döneminde bu kistlerle karşılaşabilir.
Yumurtalık Kistlerinin Belirtileri Nelerdir?
Çoğu yumurtalık kisti herhangi bir belirti göstermez ve rutin jinekolojik muayeneler sırasında tesadüfen fark edilir. Ancak kistler büyüdüğünde veya komplikasyon geliştiğinde şu belirtiler görülebilir:
- Adet düzensizlikleri
- Karında şişkinlik hissi
- Karın ve kasık ağrısı
- Sindirim sistemi bozuklukları
- İdrar yolu şikayetleri
- Kistin yırtılması veya kendi etrafında dönmesi (torsiyon) durumunda gelişen şiddetli ağrı
Fonksiyonel Kistler ve İzlem Süreci
Üreme çağındaki kadınlarda her ay yaklaşık 2 cm çapa ulaşan ve çatlayan foliküller, bazen aşırı büyüyerek veya içine kan dolarak fonksiyonel kistlere dönüşebilir. Bu kistler 8 cm çapa kadar ulaşabilse de genellikle 1-3 ay içerisinde kendiliğinden kaybolur.
| Kist Türü | Özellikleri | Tedavi Yaklaşımı |
|---|---|---|
| Fonksiyonel Kist | Hormonal değişimlerle oluşur, genellikle zararsızdır. | 6-8 haftalık gözlem ve takip. |
| Kistik Tümörler | İyi veya kötü huylu olabilir. | Cerrahi müdahale gerekebilir. |
| Hemorajik Kist | Kist içine kanama olması durumudur. | Ağrı kesici ve yakın takip. |
Tanı ve Teşhis Yöntemleri
Kistlerin değerlendirilmesinde en önemli araç vajinal ultrasonografidir. Bu yöntemle kistin büyüklüğü ve iç yapısı detaylıca incelenir. Ayrıca, özellikle yumurtalık kanseri şüphesi durumunda CA-125 gibi tümör belirteçleri (marker) kan tahlilleriyle kontrol edilir. Menopoz sonrası dönemde ortaya çıkan kistlerin kötü huylu olma riski daha yüksek olduğundan, bu dönemdeki hastaların kontrolleri daha büyük önem taşır.
Yumurtalık Kistlerinde Cerrahi Müdahale
Fonksiyonel kistlerde genellikle 6-8 haftalık bir bekleme süreci önerilir. Ancak kist bu süre sonunda kaybolmazsa, nitelik değiştirirse veya kanser kuşkusu uyandırırsa cerrahi müdahale planlanır. Cerrahi öncesi yapılan değerlendirmelerin doğruluk payı yaklaşık %80 civarındadır.
Cerrahi Gerektiren Durumlar ve Uygulamalar
- Kist Torsiyonu ve Yırtılması: Yumurtalığın kendi etrafında dönmesi veya kistin patlayarak batın içine kanama yapması durumunda acil cerrahi veya laparoskopi gerekebilir.
- Kötü Huylu Tümör Şüphesi: Kanser şüphesi olan kistler ameliyatla çıkarılır ve kesin tanı için patolojik incelemeye gönderilir.
- İleri Evre Müdahaleler: Yumurtalık kanserlerinin büyük bir kısmı ileri evrede teşhis edilir. Bu durumda karın içindeki tümör dokusunun temizlenmesi (kitle küçültme) hedeflenir.
Operasyon sırasında rahim ve yumurtalıkların yanı sıra, gerekirse bağırsak, dalak veya karaciğerden parça alınabilir. Ameliyat sonrası süreçte, yumurtalık kanserlerinin duyarlı olduğu kemoterapi tedavisine devam edilmesi esastır.
