Menopoz !

Menopoz Nedir? Tanımı ve Süreç Hakkında Bilgiler

Menopoz kelimesi, Latince kökenli olup "meno" (kanama) ve "pause" (durma) kelimelerinin birleşmesiyle oluşmuştur. Tıbbi literatürde adet kanamalarının kalıcı olarak durması anlamına gelen bu terim, kadın hayatındaki düzenli adet döngüsünün sona erdiği dönemi ifade eder. Menopoz, kadın yaşamının doğal bir evresi olup genellikle yumurtlama fonksiyonlarının tamamlanmasıyla başlar.

Menopoz Yaşını Belirleyen Faktörler ve Yumurta Rezervi

Dünya genelinde menopoza girme yaşı ortalama 45-55 arasındadır. Bu yaş sınırı; ırk, beslenme alışkanlıkları veya sosyoekonomik durum gibi dış faktörlerden bağımsız olarak hemen hemen her toplumda benzerlik gösterir. Menopoz yaşını belirleyen temel unsur, kadının sahip olduğu yumurta sayısıdır.

Kadınların yumurta rezerviyle ilgili süreç şu şekilde işler:

• Anne Karnında: Fetus aşamasında yumurta sayısı yaklaşık 6-7 milyon civarındadır.
• Doğum Esnasında: Bu sayı doğal bir azalmayla 400.000 – 500.000 seviyesine iner.
• Ergenlik Dönemi: Yumurtalar, adet görme yaşına kadar sessiz kalır ve hormon salgılarıyla birlikte olgunlaşmaya başlar.

Her adet döneminde yaklaşık 900 – 1000 yumurta olgunlaşma sürecine girse de, genellikle sadece bir tanesi (dominant folikül) tam olgunluğa erişerek yumurtalıktan atılır. Diğerleri ise atreziye uğrayarak yok olur. Bir kadının yaşamı boyunca geçireceği adet sayısı, mevcut yumurta rezervine bağlı olarak ortalama 400 – 500 adettir. Güncel veriler, sadece sigara kullanımının menopoz yaşını 5-7 yıl erkene çektiğini kanıtlamıştır.

Erken Menopoz ve Yaşam Kalitesi Üzerindeki Etkileri

Kadınların 40 yaşından önce bu sürece girmesi erken menopoz olarak tanımlanır. Kadın ömrünün yaklaşık üçte biri menopoz döneminde geçer. Bu süreçte meydana gelen hormonal değişimler, kadının yaşam kalitesini olumsuz etkileyebilir ve çeşitli sağlık sorunlarının ortaya çıkmasına zemin hazırlayabilir.

Menopozun Belirtileri ve Fiziksel Değişimler

Menopozdaki temel değişim, yumurtlamanın durmasıyla birlikte östrojen hormonunun azalmasıdır. Bu eksiklik sonucunda şu belirtiler gözlemlenebilir:

• Vazomotor Belirtiler: Ateş basması, terleme, çarpıntı ve uykusuzluk.
• Psikolojik Etkiler: Sinirlilik, depresyon (ruhsal çöküntü), unutkanlık ve halsizlik.
• Cinsel ve Ürolojik Değişimler: Cinsel istekte (libido) azalma, vajinal kuruluk, ağrılı ilişki ve idrar kaçırmaya varan atrofi (dokuların çekilmesi).
• Sistemik Hastalıklar: Kemik erimesi (osteoporoz) ve damar sertliği (ateroskleroz) gelişme eğilimi.

Menopoz Tanısı Nasıl Konulur?

Menopoz aniden gerçekleşen bir durum değil, yaklaşık 20 yıla yayılan bir sürecin merkez noktasıdır. 40 yaşından sonra düzensiz adetler, aralıklı ateş basmaları ve psikolojik değişimlerle kendini gösterir. Tıbbi olarak menopoz tanısı konulabilmesi için şu kriterler dikkate alınır:

1. Kesintisiz 1 yıl boyunca adet kanamasının olmaması.
2. 6 aydan uzun süren gecikmelerde kandaki östrojen seviyesinin ölçülmesi.
3. Yumurtlamayı uyaran hormon olan FSH seviyelerinin kontrol edilmesi.

Menopozda Tedavi Yöntemleri: Hormon Replasman Tedavisi (HRT)

Menopoz dönemindeki olumsuz etkileri en aza indirmek ve yaşam kalitesini artırmak günümüzde modern tıp yöntemleriyle mümkündür. Eksilen östrojen ve progesteron hormonlarının yerine konması işlemine Hormon Replasman Tedavisi (HRT) denir.

HRT uygulamaları hastanın ihtiyacına göre planlanır. Bazı tedavi planlarında hasta ilaç kullandığı sürece adet görmeye devam ederken, bazı yöntemlerde kanama olmaksızın hormon desteği sağlanması mümkündür.