Endometriozis ve çikolata kisti

Endometriozis Nedir?

Endometriozis, normal şartlarda rahim iç çeperini döşemesi gereken endometriyal dokuların rahim dışındaki bölgelere taşınarak yerleşmesiyle karakterize kronik bir sağlık sorunudur. Bu durum en yaygın olarak karın boşluğunda görülmekle birlikte, yerleştiği bölgelerde fonksiyonel doku gibi davranarak çeşitli komplikasyonlara yol açar. Biriken bu dokular, özellikle karın ağrısı ve kısırlık (infertilite) gibi yaşam kalitesini etkileyen önemli belirtilere neden olabilmektedir.

Endometrioma (Çikolata Kisti) Nasıl Oluşur?

Endometrioma, adet döngüsü sırasında tüpler aracılığıyla karın boşluğuna akan kan içerisindeki hücrelerin yumurtalıklara yerleşmesiyle meydana gelir. Yumurtalık dokusunun içine geçen bu hücreler, zamanla kan birikimine yol açarak kistik bir yapı oluşturur.

Kadınlarda her ay gerçekleşen adet kanamasının bir miktarı tüplerden karın içerisine dökülmektedir. Bu kanın içindeki rahim iç tabakası hücreleri, yerleştikleri bölgelerde her ay düzenli olarak kanamaya devam eder. Bu süreç, yumurtalıklarda kist oluşumuna veya diğer bölgelerde küçük kitleler ile şiddetli ağrılara sebebiyet verir.

Endometriozisin Nedenleri ve Risk Faktörleri

Hastalığın kesin nedeni günümüzde henüz tam olarak belirlenememiş olsa da tıp dünyasında kabul gören güçlü teoriler bulunmaktadır. En yaygın teori, adet kanaması sırasında dokuların fallop tüplerinden geçerek karın boşluğuna yerleşmesi ve burada gelişimini sürdürmesidir.

Endometriozis gelişiminde kalıtsal yatkınlık kritik bir rol oynamaktadır. Aile öyküsünde, özellikle anne veya kız kardeş gibi birinci derece akrabalarda bu hastalığın bulunması, kişide endometriozis görülme riskini önemli ölçüde artırmaktadır.

Tanı ve Teşhis Yöntemleri

Endometriozis teşhisinde kullanılan yöntemler, hastalığın yerleşim yerine göre değişiklik göstermektedir. Yumurtalık tutulumu söz konusu olduğunda hastalık ultrason ile görüntülenebilir; ancak bu her zaman kesin sonuç vermeyebilir.

Kesin tanı için başvurulan yöntemler şunlardır:

• Laparoskopi: Karın bölgesine açılan küçük bir kesiden teleskopik bir cihazla girilerek yapılan işlemdir. Hastalığın ciddiyeti hakkında net bilgi verir.
• Biyopsi (Patoloji Testi): Laparoskopi sırasında alınan doku örneklerinin incelenmesidir. Belirtiler başka hastalıklarla karışabildiği için tanının doğrulanması adına hayati önem taşır.
• Açık Ameliyat: Nadiren de olsa kesin tanı ve tedavi amacıyla tercih edilebilir.

Endometriozis Belirtileri Nelerdir?

Endometriozis bazı kadınlarda hiçbir belirti göstermeden ilerleyebilirken, bazılarında günlük hayatı kısıtlayan semptomlara yol açabilir. En yaygın görülen endometriozis belirtileri şunlardır:

• Ağrılı adet dönemleri (Dismenore)
• Ağrılı cinsel ilişki (Disparoni)
• Adet öncesi dönemde yoğun karın ağrısı
• Kronik sırt ağrısı
• Sürekli enerji azlığı ve halsizlik
• Tuvalete çıkarken (dışarı çıkarken) hissedilen ağrı

Bu belirtilerin başka sağlık sorunlarından da kaynaklanabileceği unutulmamalıdır. Ayrıca, hiçbir klinik şikayeti olmayan ancak hamile kalmakta güçlük çeken kadınlarda da sıklıkla endometriozis teşhis edilmektedir.

Endometriozis ve Doğurganlık İlişkisi

Kısırlık, birçok farklı nedene bağlı olabileceği gibi endometriozis de bu nedenler arasında önemli bir yer tutar. Hastalık, kadın üreme sistemini farklı mekanizmalarla etkileyebilir:

Birçok kadında endometriozisin doğurganlığı tam olarak nasıl etkilediği hala araştırma konusu olsa da, üreme sağlığı üzerindeki olumsuz etkileri klinik olarak gözlemlenmektedir.