Yumurtalık ( over ) kistleri
İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir
Yumurtalık Kistleri ve Kadın Üreme Sağlığı Üzerindeki Etkileri
Yumurtalıklar, karın boşluğunda rahmin her iki yanında bağlarla asılı duran, kadın doğurganlığı için hayati öneme sahip organlardır. Bu organlar, kadın üreme hücresi olan oositlerin (yumurta) depolanmasını sağlar ve beyinden salgılanan FSH ile LH hormonlarının etkisiyle adet düzenini yönetir. Her ay hormonal döngü kapsamında yumurtalıklarda yumurtayı içeren ve folikül adı verilen küçük bir kist yapısı oluşur.
Normal bir döngüde yumurta folikülden atılır; eğer sperm ile buluşursa gebelik gerçekleşir ve bu süreçte bebeği besleyen geçici bir kist oluşur. Gebelik oluşmadığı takdirde ise süreç adet kanaması ile tamamlanır. Ancak pek çok kadın, hayatının bir döneminde bu doğal sürecin dışında gelişen yumurtalık kisti problemi ile karşılaşabilir.
Yumurtalık Kisti Nedir ve Belirtileri Nelerdir?
Yumurtalık kisti, yumurtalıkların yüzeyinde veya içinde gelişen, içi sıvı dolu keselerdir. Bu kistler genellikle rutin jinekolojik kontroller sırasında tesadüfen fark edilir çünkü çoğu zaman belirgin bir semptom göstermezler. Bununla birlikte, kistlerin varlığında en sık karşılaşılan belirtiler şunlardır:
- Adet düzensizlikleri ve hormonal değişimler,
- Karın bölgesinde şişkinlik ve dolgunluk hissi,
- Karın veya kasık ağrısı,
- Sindirim sistemi bozuklukları ve idrar yolu şikayetleri.
Kistlerin yırtılması, kendi ekseni etrafında dönmesi (torsiyon) veya içine kanama olması durumunda ise aniden başlayan şiddetli ağrılar meydana gelebilir.
Fonksiyonel Kistler ve Tedavi Süreçleri
Üreme çağındaki kadınlarda her ay oluşan foliküller, bazen aşırı büyüyerek veya içine kan dolarak 8 cm çapa kadar ulaşabilir. Bu yapılar fonksiyonel kist olarak adlandırılır. Fonksiyonel kistlerin özellikleri ve tedavi yaklaşımları şu şekildedir:
| Kist Tipi | Özellikleri | Tedavi Yaklaşımı |
|---|---|---|
| Fonksiyonel Kist | Genellikle şikayete yol açmaz, 1-3 ayda kaybolur. | Gözlem ve takip (1-2 adet dönemi). |
| Hormonal Tedavi | Yumurtlamayı baskılamak için kullanılır. | Doğum kontrol hapları. |
| Kist Kanaması | Şiddetli ağrıya neden olabilir. | Ağrı kesiciler ve yakın takip. |
| Kist Yırtılması | Karın içine sıvı sızması ve ani ağrı. | Hastanede takip, nadiren cerrahi. |
Bu tip kistlerde acele cerrahi kararı vermek, gereksiz operasyonlara yol açabileceği için 6-8 haftalık bir gözlem süreci en uygun yaklaşımdır.
İyi Huylu ve Kötü Huylu Kistlerin Ayırıcı Tanısı
Yumurtalıklarda ortaya çıkan kistik tümörler iyi huylu olabileceği gibi kanser riski de taşıyabilir. Özellikle menopoz sonrası dönemde ortaya çıkan kistlerin kötü huylu olma olasılığı daha yüksektir. Tanı sürecinde şu yöntemler kritik rol oynar:
- Vajinal Ultrason: Kistin büyüklüğü ve iç yapısını değerlendirmek için en önemli araçtır.
- Tümör Belirteçleri: Özellikle over kanserlerinde yüksek doğruluk payı olan CA-125 markeri sıkça kullanılır.
- Fiziksel Muayene: Kistin dokulara verdiği zarar ve büyüklüğü değerlendirilir.
Yumurtalık Kanseri ve Cerrahi Müdahale
Kanser kuşkusu olan durumlarda veya 8 haftalık takipte kaybolmayan kistlerde cerrahi operasyon gereklidir. Yumurtalık kanseri vakalarının yaklaşık üçte ikisi maalesef ileri evrede teşhis edilmektedir. Bu durumda temel amaç, karın içindeki tümör yükünü minimize etmektir.
Kitle küçültme ameliyatı olarak bilinen bu prosedürde rahim ve yumurtalıklar alınır. Gerekli görüldüğü takdirde tümörün temizlenmesi için bağırsak, dalak veya karaciğerden parça alınabilir. Ameliyatın başarısı, tümör çapının 1 cm'nin altına düşürülmesiyle ölçülür. Over kanserleri kemoterapiye oldukça duyarlı olduğu için cerrahi sonrası tedavi süreci genellikle kemoterapi ile desteklenir.
