Sorularla Tip 1 Diyabete Bakış - 2

Diyabetli Çocuklarda Beslenme ve Şeker Tüketimi

Diyabetli çocuklarda beslenme yönetimi, ailelerin en çok merak ettiği konuların başında gelmektedir. Özellikle şeker tüketimi ve besin kısıtlamaları hakkındaki sorular, tedavi sürecinin temelini oluşturur. Diyabetli bireylerde besinlerin ömür boyu yasaklanması yerine, beslenme tedavisinin kişiye ve yaşam tarzına uygun şekilde planlanması esastır. Kontrol elden bırakılmadığı müddetçe şeker tüketimi tamamen yasak değildir.

Diyabet Sadece Şekerle mi İlgilidir?

Diyabet halk arasında her ne kadar "şeker hastalığı" olarak bilinse de, durumu sadece şeker tüketimiyle bağdaştırmak doğru bir yaklaşım değildir. Kan şekeri seviyesi sadece saf şeker tüketildiğinde değil, karbonhidrat içerikli her besinin alımından sonra yükselir. Bu nedenle diyabetli çocukların tükettikleri tüm yiyecek gruplarına dikkat etmeleri kritik önem taşır.

Karbonhidrat İçeren Temel Besin Grupları

Karbonhidratlar vücudun enerji kaynağıdır ancak kan şekeri üzerindeki etkileri nedeniyle kontrollü tüketilmelidir. Karbonhidrat içeren başlıca besinler şunlardır:

• Süt ve yoğurt çeşitleri
• Ekmek ve tüm nişastalı yiyecekler
• Şekerli gıdalar
• Sebze ve meyveler

Şeker Tüketiminde Sınırlar ve Temel Prensipler

Sağlıklı bir beslenme düzeninde hiçbir besin sınırsız tüketilmemelidir. Şeker tüketimi konusunda temel prensip, günlük enerji gereksiniminin %5’i kadar bir sınır belirlenmesidir. Ancak bu değer, kan şekerinin iyi kontrol edildiği durumlarda veya özel günlerde uzman kontrolünde esnetilebilir.

Çocuk Beslenmesinde Tatlandırıcı Kullanımı

Çocukların beslenmesinde kimyasal içerikli tatlandırıcılar yerine, ürünlerin doğal hallerinin az miktarda tüketilmesi tercih edilmelidir. Tatlandırıcılar kesinlikle yasak olmamakla birlikte, başvurulacak son çare olarak görülmelidir. Bu durum piyasadaki "light" veya "diyabetik" ürünler için de geçerlidir.

Bir ürünün light olması, onun şeker içermediği anlamına gelmez. Bu ürünlerde sıklıkla sanayi tipi fruktoz kullanılır. Meyvelerde doğal olarak bulunan fruktozun sanayi tipi versiyonu, kan yağlarını olumsuz etkileyebilir. Bu nedenle diyabetli çocukların bilinçli birer tüketici olmaları ve besin etiketi okuma alışkanlığı kazanmaları şarttır.

Tatlandırıcı Türleri ve Olası Riskler

Tatlandırıcılar içerdikleri enerji miktarına ve kimyasal yapılarına göre ikiye ayrılır:

Protein ve Yağ Tüketimi Nasıl Olmalıdır?

Diyabetli çocukların protein gereksinimi, sağlıklı büyüme ve gelişme için diyabetli olmayan akranlarıyla aynı düzeydedir. Yumurta, et, süt ve yoğurt gibi kaliteli protein kaynakları tercih edilmelidir. Kurubaklagiller de önemli bir protein kaynağıdır ancak yüksek oranda karbonhidrat içerdikleri için kan şekerine etkileri et ürünlerinden farklıdır. Eğer nefropati veya mikroalbüminüri gibi komplikasyonlar gelişmişse, protein miktarı kısıtlanmalıdır.

Yağ tüketimi ise kalp sağlığı açısından hayati önem taşır. Diyabet, koroner arter hastalığı riskini 3-4 kat artırdığı için doymuş (katı) yağlar azaltılmalıdır. Fazla yağ alımı hem insülin etkisini zorlaştırır hem de uzun vadede kilo artışına neden olarak diyabet tedavisini olumsuz etkiler.

Vitamin, Mineral ve Posa Alımının Önemi

Diyabetli çocukların beslenme düzenleri sürekli kontrol altında olduğu için genellikle ek bir vitamin veya mineral takviyesine ihtiyaç duyulmaz. Ancak doktor kontrolünde antioksidan desteği yarar sağlayabilir.

Posa (Lif), bitkisel besinlerin sindirilemeyen kısımlarıdır ve diyabet yönetiminde büyük öneme sahiptir. Posanın faydaları şunlardır:

• Karbonhidrat emilimini yavaşlatarak kan şekerinin hızla yükselmesini engeller.
• Kolesterol ve trigliserit düzeylerini düşürür.
• Tokluk hissini artırır ve bağırsak sağlığını korur.

Günlük posa gereksinimi her 1000 kalori için 10-13 gram düzeyindedir. Ancak aşırı posa tüketiminden kaçınılmalıdır; çünkü fazlası demir, çinko, magnezyum ve kalsiyum gibi önemli minerallerin emilimini engelleyebilir.