"Sen Yaşıtlarından Çok Olgunsun" Övgü mü, Travma mı? Çocukluğu Çalınan Yetişkinler: "Ebeveynleşen Çocuk"
"Annesinin Sırdaşı, Babasının Annesi"
Henüz 8-9 yaşlarındasınız. Okuldan eve geliyorsunuz ama çizgi film izlemek yerine, mutfakta ağlayan annenizi teselli ediyorsunuz. Anneniz size babanızla olan sorunlarını anlatıyor: "Baban beni anlamıyor, yine geç geldi..." Siz o küçücük omuzlarınızla, annenizin "dert ortağı" veya "psikoloğu" oluyorsunuz. Ya da sorumsuz bir babanız var ve evin faturalarını, kardeşinizin bakımını siz düşünmek zorundasınız.
Herkes size ne diyor? "Maşallah, ne kadar olgun bir çocuk. Aklı yaşından büyük."
Bu bir övgü değildir. Bu, psikolojide "Parentification" (Ebeveynleşen Çocuk) travmasıdır. Ve maalesef, "aklı yaşından büyük" olan çocukların, genellikle "yüreği yaşından yorgun" olur.
Roller Değişince Ne Olur?
Normal bir ailede; ebeveyn verir, çocuk alır (bakım, sevgi, güven). Ebeveynleşen çocukta ise; çocuk verir (bakım, duygusal destek), ebeveyn alır. Bu tersine akış, çocuğun "İhtiyaçsızlık" zırhına bürünmesine neden olur. Çocuk kendine şunu öğretir: "Benim ihtiyaçlarım önemsiz. Eğer sorun çıkarırsam ev yıkılır. Ben güçlü durmak zorundayım."
Yetişkinlikte Nasıl Görünür? (Tanıdık Geliyor mu?)
O "olgun çocuk" büyüdüğünde genellikle şöyle bir yetişkin olur:
-
Kontrol Manyağı: "Ben yapmazsam kimse yapmaz" inancı. Her şeyi kontrol etmezse felaket çıkacağını sanır.
-
Yardım İsteyememe: Ölse bile "Bana yardım et" diyemez. Çünkü çocukken yardım istediğinde kimse orada değildi.
-
Sorunlu Partner Seçimi: Genellikle "kurtarılmaya muhtaç", sorumsuz veya çocuksu partnerler seçer. Çünkü bildiği tek ilişki modeli "bakım vermek" üzerinedir.
-
Eğlenememe: Tatilde bile gevşeyemez, sürekli "yapılacak işler" listesi kafasında döner.
Çözüm: İçinizdeki Çocuğu "Emekli" Etmek
Siz artık o küçük çocuk değilsiniz. O krizler bitti. Eviniz güvende.
- "Sorumlu Değilim" Mantrası: Başkalarının (eşinizin, ailenizin, arkadaşlarınızın) duygularını yönetmek sizin işiniz değil. Onlar üzüldüğünde hemen "düzeltecek" hamleler yapmayın. Bırakın kendi duygularını yaşasınlar. Siz onların terapisti değil, sadece eşi/arkadaşısınız.
- Oyun Oynamayı Öğrenin: Çocukken yapamadığınız o "saçma ve amaçsız" şeyleri şimdi yapın. Boyama yapın, Lego oynayın, sadece boş boş tavana bakın. Beyninize "Artık sadece 'işe yaradığımda' değil, 'var olduğumda' da değerliyim" mesajını verin.
- Yardım İstemek Bir Kustur Değil, Haktır: Bugün, sadece pratik yapmak için bile olsa, birinden yardım isteyin. Market poşetini taşıtın, bir işi arkadaşınıza devredin. Dünya yıkılmayacak, göreceksiniz.
Sonuç: O "olgun çocuk" madalyasını göğsünüzden çıkarıp atın. O madalya size çok ağır geldi. Artık büyümek zorunda değilsiniz, artık sadece "kendiniz" olabilirsiniz.
