Rahim ağzı kanser taraması

Rahim Ağzı Kanseri Taraması Nedir?

Rahim ağzı kanseri taraması, rahim ağzı (serviks) hücrelerinde kansere dönüşme potansiyeli taşıyan değişiklikleri erkenden tespit etmek amacıyla uygulanan hayati bir prosedürdür. Vajinanın en üst kısmında yer alan rahim ağzı bölgesinden alınan örnekler, servikal sitoloji (Pap testi/Pap smear) ve belirli yaş gruplarında insan papilloma virüsü (HPV) testi ile incelenir.

Rahim Ağzı Kanseri Nasıl Oluşur ve Nedenleri Nelerdir?

Rahim ağzı kanseri, hücrelerin anormalleşerek kontrolsüz bir şekilde çoğalmasıyla başlar. Bu kanser hücreleri zamanla servikal dokuyu daha derinlemesine istila edebilir ve ileri vakalarda vücudun diğer organlarına yayılım gösterebilir.

Rahim ağzı kanseri vakalarının büyük bir çoğunluğu HPV enfeksiyonundan kaynaklanmaktadır. HPV, hücrelerin yapısını bozabilen yaygın bir virüstür. Özellikle "yüksek riskli tipler" olarak adlandırılan HPV türleri; rahim ağzı, vulva, vajina, penis, anüs ve boğaz kanserleri ile doğrudan ilişkilidir.

HPV Enfeksiyonu ve Bulaş Yolları

• Bulaş: HPV, cinsel aktivite sırasında kişiden kişiye geçer ve cinsel açıdan aktif bireylerin çoğunda yaşam boyu en az bir kez görülür.
• Belirtiler: Enfeksiyon genellikle belirti vermez ve çoğu zaman vücut tarafından kendiliğinden temizlenir.
• Risk: Eğer yüksek riskli bir HPV türü vücuttan atılamaz ve uzun süre devam ederse, hücrelerde yüksek dereceli değişikliklere ve dolayısıyla kansere yol açabilir.

Rahim Ağzı Kanseri Taramasının Önemi

Servikal hücrelerdeki yüksek dereceli değişimlerin kansere dönüşmesi genellikle 3 ile 7 yıl arasında bir zaman alır. Tarama testleri, bu süreci kanserleşme gerçekleşmeden yakalamayı hedefler. Düşük dereceli değişiklikler sıkı takip altına alınırken, yüksek dereceli değişiklikler hücrelerin cerrahi olarak çıkarılmasıyla tedavi edilebilir.

Tarama Testleri Nasıl Uygulanır?

Tarama işlemi oldukça basit ve hızlı bir prosedürdür. Muayene sırasında bir spekulum yardımıyla rahim ağzı net bir şekilde görüntülenir. Ardından bir fırça veya numune alma aleti ile hücreler toplanır. Toplanan hücreler laboratuvarda şu iki yöntemle incelenir:

1. Pap Testi: Anormal hücre varlığının mikroskobik incelemesidir.
2. HPV Testi: En yaygın 13-14 yüksek riskli HPV tipinin varlığını araştırır.

Yaş Gruplarına Göre Tarama Sıklığı

Tarama sıklığı ve uygulanacak test türü, kişinin yaşına ve sağlık geçmişine göre değişiklik gösterir:

Özel Durumlar ve İstisnalar

Histerektomi (Rahim Alınması) Sonrası: Rahim ağzı alınmış olsa bile, geçmişte kanser veya ciddi hücre değişikliği öyküsü olan kadınlar ameliyattan sonra 20 yıl boyunca taramaya devam etmelidir.

Yüksek Riskli Gruplar: Aşağıdaki durumlarda rutin kılavuzların dışına çıkılarak daha sık tarama yapılmalıdır:

• HIV pozitif bireyler,
• Bağışıklık sistemi zayıflamış olanlar,
• Doğum öncesi DES (dietilstilbestrol) ilacına maruz kalanlar.

Önemli Not: HPV aşısı yaptırmış olmak tarama gerekliliğini ortadan kaldırmaz; aşılı kadınlar da yaş gruplarına uygun tarama programına devam etmelidir.

Anormal Test Sonuçları Ne Anlama Gelir?

Anormal bir test sonucu doğrudan kanser olduğunuz anlamına gelmez. Birçok hücre değişikliği kendiliğinden normale döner. Ancak sonucun doğrulanması için kolposkopi, servikal biyopsi veya tekrar testleri gerekebilir. Eğer yüksek dereceli bir değişim saptanırsa, hücrelerin çıkarılması için tedavi planlanır ve ardından düzenli takip süreci başlar.

Test Öncesi Dikkat Edilmesi Gerekenler

Sonuçların doğruluğunu artırmak ve yanlış pozitif/negatif sonuçları önlemek için şu kurallara uyulmalıdır:

• Testten 2 gün önce cinsel ilişkiden kaçınılmalıdır.
• Vajinal duş, ilaç veya hijyen ürünleri kullanılmamalıdır.
• Adet döneminde tarama yapılmamalıdır.

Rahim ağzı kanseri taraması ve kadın sağlığı hakkında daha detaylı bilgi almak için Prof. Dr. Türkan Örnek’ten randevu alabilirsiniz.