İnfertilite (kısırlık) nasıl araştırılır?

İnfertilite (Kısırlık) Nedir?

İnfertilite, yaygın adıyla kısırlık, düzenli ve korunmasız cinsel birlikteliğe rağmen gebeliğin oluşmaması durumudur. Tıbbi literatürde, en az bir yıl boyunca haftada 2-3 kez girilen cinsel ilişkiye rağmen gebelik sağlanamaması infertilite olarak tanımlanır. Bu durum, daha önce hiç gebelik oluşmaması şeklinde görülebileceği gibi, daha önce çocuk sahibi olmuş çiftlerde tekrar gebelik oluşmaması şeklinde de ortaya çıkabilir.

İnfertilite nedenleri hem erkek hem de kadın kaynaklı olabildiği için, her iki partnerin de üreme döngüleri detaylı bir şekilde incelenmelidir. Erken teşhis ve doğru uzman yönlendirmesi, tedavi başarısını doğrudan etkileyen unsurların başında gelir.

Ne Zaman Bir Uzmana Başvurulmalıdır?

Bazı belirtiler ve geçmiş sağlık öyküleri, zaman kaybetmeden bir uzmana danışılması gerektiğini gösterir. Aşağıdaki durumlardan bir veya birkaçına sahip olan çiftlerin profesyonel destek alması önerilir:

• Kadınlarda: Çok sık veya seyrek adet görme, geçirilmiş pelvik enfeksiyonlar, ikiden fazla düşük öyküsü ve ileri yaş.
• Erkeklerde: Testislerin normalden küçük olması veya geçirilmiş prostat enfeksiyonu öyküsü.
• Genel Faktörler: İdeal vücut ağırlığının %10-15 altında veya üstünde olmak, hormon dengesini ve yumurtlamayı olumsuz etkiler.

İnfertiliteyi Etkileyen Yaşam Tarzı Faktörleri

Üreme sağlığı üzerinde çevresel ve alışkanlığa bağlı faktörlerin etkisi büyüktür. Sigara kullanımı erkeklerde sperm sayısını azaltırken, kadınlarda yumurta kalitesini düşürür. Benzer şekilde alkol tüketimi de sperm parametreleri üzerinde negatif etkiye sahiptir.

Özellikle ülser ve tansiyon ilaçları sperm sayısını doğrudan etkileyebilir. Ayrıca mesleki stres ve yoğun kaygı, çiftlerin genel üreme sağlığını baskılayabilir. Gebe kalma şansını artırmak için ovülasyon (yumurtlama) dönemi takip edilmeli ve bu süreçte gün aşırı ilişki önerilmelidir.

İnfertilite Nedenleri ve İstatistiksel Dağılım

Gebe kalma olasılığı; kadının yaşına, ilişki sıklığına ve zamanlamasına göre değişkenlik gösterir. Kadınlarda üreme potansiyelinin en yüksek olduğu dönem 20-30 yaş arasıdır; 35 yaşından itibaren bu potansiyel hızla düşer. İnfertilite vakalarındaki sorumluluk oranları şu şekildedir:

Erkeklerde İnfertilite Tanısı ve Spermiyogram

Erkek kısırlığının teşhisinde ilk adım, kolay ve etkili bir yöntem olan spermiyogram (sperm tahlili) testidir. Bu tahlil ile spermlerin sayısı, hareketliliği, canlılık oranı ve morfolojisi (şekli) incelenir. Sperm değerleri değişkenlik gösterebildiği için, kesin tanı koymadan önce 4-6 hafta ara ile en az iki test yapılması kritiktir.

Erkeklerde kısırlığa yol açan temel unsurlar şunlardır:

• Sperm üretim bozuklukları ve kanal tıkanıklıkları.
• Hormonal düzensizlikler ve iltihabi hastalıklar.
• Çevresel faktörlerin spermiogenez (sperm üretimi) üzerindeki olumsuz etkileri.

Kadınlarda İnfertilite Tanısı ve HSG (Rahim Filmi)

Kadınlarda kısırlık nedenleri arasında yumurtlama bozuklukları, endometriozis ve tüplerin hasarlı olması ön plana çıkar. Tanı sürecinde HSG (Histerosalpingografi), yani rahim filmi büyük önem taşır. Bu yöntemle rahim içindeki miyom, polip veya yapısal bozukluklar tespit edilebilir.

Eğer tüplerde tıkanıklık şüphesi varsa, Laparoskopi adı verilen kapalı ameliyat yöntemi ile karın içine bakılarak kesin durum belirlenir. Özellikle geçmişte tüberküloz, çok sayıda kürtaj veya apandisit ameliyatı geçirmiş kadınlarda tüp hasarı riski daha yüksektir.

Tedavi Yöntemleri ve Başarı Oranları

İnfertilite tedavisi sabır gerektiren bir süreçtir ve genellikle tedavinin en az 6 ay sürdürülmesi önerilir. Tedavi seçenekleri nedene bağlı olarak şu sırayı izleyebilir:

1. İlaç ve İğne Tedavisi: Yumurtlama bozukluğu olan kadınlarda hormonları düzenlemek ve yumurta gelişimini tetiklemek için kullanılır.
2. Aşılama (İntrauterin İnseminasyon): Yumurtlama sağlandığı halde gebelik oluşmazsa uygulanır; başarı oranı her denemede %10-15 civarındadır.
3. Tüp Bebek (IVF): Kanalların tamamen tıkalı olduğu veya diğer yöntemlerin sonuç vermediği durumlarda en etkili çözümdür.

Önemli Not: Tedavi edilen çiftlerin %90'ı çocuk sahibi olabilirken; erkekte hiç sperm, kadında hiç yumurta üretimi olmaması veya ileri derece rahim bozuklukları durumunda gebelik sağlanamayabilir.

Kaynak: www.selmanlacin.com, www.bebek.com