Doğum kontrol çubukları

İmplanon Nedir ve Nasıl Çalışır?

İmplanon, 68 mg sentetik progesteron (etonogestrel) içeren, cilt altına yerleştirilen profesyonel bir doğum kontrol yöntemidir. 4 cm uzunluğunda ve 2 mm çapında olan bu steril tek çubuk, plastikten üretilmiştir ve içeriğinde östrojen hormonu barındırmaz. Özellikle doğum kontrol hapı kullanmak istemeyen veya spiral taktırmaktan çekinen kadınlar için güvenilir bir alternatif sunar.

Bu yöntem, takıldığı ilk günden itibaren yüksek etkinlik gösterir. Doğum kontrol haplarına oranla %25 daha az hormon salgılaması ve adet sancılarını belirgin şekilde azaltması, kullanıcılar için önemli avantajlar arasındadır.

Doğum Kontrol Çubuklarının Türleri

Doğum kontrol çubukları (DKÇ) piyasada temel olarak iki farklı formda bulunmaktadır:

• Norplant: Deri altına uygulanan, progesteron içeren altı adet yumuşak kapsülden oluşur.
• İmplanon: Deri altına uygulanan, progesteron (etonogestrel) içeren tek bir implanttan ibarettir.

İmplanon Etki Mekanizması ve Verimlilik

İmplanon, gebeliği önlemek için üç aşamalı bir koruma mekanizması kullanır. Yumurtlamayı baskılar, servikal mukus viskozitesini artırarak spermin geçişini zorlaştırır ve endometrium tabakasında değişiklikler yapar.

Ancak, bazı özel durumlarda yöntemin etkinliği azalabilir. Karaciğer enzimlerini artıran ilaç kullananlarda ve ideal vücut ağırlığının %130'undan fazla olan aşırı kilolu bireylerde koruyuculuk oranı düşebilir. Unutulmamalıdır ki; doğum kontrol çubukları cinsel yolla bulaşan hastalıklara veya AIDS'e karşı koruma sağlamaz.

İmplanon Kullanımının Uygun Olmadığı Durumlar

Her tıbbi yöntemde olduğu gibi, İmplanon kullanımı da belirli sağlık koşullarında risk teşkil edebilir. Aşağıdaki durumlarda bu yöntemin kullanılması önerilmez:

• Gebelik şüphesi olanlar,
• Pulmoner emboli, tromboz veya tromboembolik hastalık öyküsü bulunanlar,
• İyi huylu veya kötü huylu karaciğer tümörü olanlar,
• Meme kanseri şüphesi veya tanısı olanlar,
• Tanı konulmamış genital kanaması olanlar,
• İmplanon bileşenlerine karşı alerjisi bulunanlar,
• Miyokard enfarktüsü (kalp krizi) geçirenler.

Olası Komplikasyonlar ve Yan Etkiler

İmplanon kullanımı sırasında karşılaşılabilecek bazı komplikasyonlar ve yan etkiler mevcuttur. Klinik verilere göre takma sırasında %1, çıkarma sırasında ise %1.7 oranında komplikasyon riski bulunmaktadır.

Dikkat Edilmesi Gereken Riskler

1. Dış Gebelik: Nadir görülse de, İmplanon kullanırken gebelik oluşursa bunun dış gebelik (ektopik gebelik) olma ihtimali normalden yüksektir.
2. İlaç Etkileşimleri: Bazı antibiyotikler, antifungal ilaçlar ve antikonvulsanlar etonogestrel seviyesini düşürerek koruyuculuğu azaltabilir.
3. Over Kistleri: Yumurtalıklarda gelişen foliküller bazen kendiliğinden kaybolan kistlere dönüşebilir.
4. Yerleşim Hataları: Derine takılan implantların çıkarılması zor olabilir; bu durum damar ve sinir hasarına (parastezi/uyuşukluk) yol açabilir.

İmplanon Nasıl Takılır ve Çıkartılır?

Uygulama öncesinde hastanın gebe olmadığından emin olunmalıdır. İmplanon, adetin ilk 5 günü içerisinde veya doğum kontrol hapı kullanımı sonrası ara verilen 7 günlük süreçte takılabilir. Emziren annelerde ise doğumdan ortalama 4 hafta sonra uygulanması önerilir.

Uygulama Süreci

• Eğitimli sağlık personeli tarafından, genellikle sol ön kol iç kısmına uygulanır.
• Yerleştirme sonrası implant hem doktor hem hasta tarafından palpe edilerek (dokunarak) hissedilmelidir.
• İmplanon'un kullanım süresi 3 yıldır; bu süre sonunda mutlaka çıkartılmalıdır.

Çıkartma İşlemi

İmplant palpasyonla hissedilemiyorsa ultrason veya MR ile yeri belirlenmelidir. Çıkartma işlemi lokal anestezi altında, küçük bir insizyonla gerçekleştirilir. İmplanon çıkartıldıktan sonra doğurganlık (fertilite) kısa sürede geri döner. Eğer korumanın devamı isteniyorsa, eski implant çıkarılırken aynı anda yenisi takılabilir.