Çocukluktaki travmalar yetişkinlikte nasıl ortaya çıkar
ÇOCUKLUKTAKİ TRAVMALAR YETİŞİKİNLİKTE
Çocuklukta öğrenilen baş etme biçimleri, yetişkinlikte otomatik tepkilere dönüşür. Kişi farkında olmadan benzer ilişki kalıplarını tekrarlar ya da bazı duygulardan kaçınır. En sık görülen yansımalar şunlardır:
1) İlişki Problemleri ve Bağlanma Zorlukları
• Sürekli terk edilme korkusu
• Yakınlaşınca geri çekilme
• Güven kurmakta zorlanma
• Hep aynı tip ilişkilere çekilme
Bu durumlar çoğu zaman çocuklukta kurulan güvensiz bağlanma örüntülerinin devamıdır.
2) Kaygı, Panik ve Aşırı Tetiklenme
• Durduk yere iç sıkıntısı
• Kalp çarpıntısı, huzursuzluk
• Kontrol ihtiyacı, tetikte olma hali
Travmatik deneyimler sinir sistemini hassaslaştırır; yetişkinlikte küçük uyaranlar bile yoğun kaygıyı tetikleyebilir.
3) Düşük Özgüven ve Değersizlik Hissi
• “Yetersizim” inancı
• Hata yapmaktan aşırı korkma
• Onay ihtiyacı
Çocukken sürekli eleştirilen ya da görülmeyen birey, yetişkinlikte kendi değerini sorgulayabilir.
4) Sınır Koyamama ve Hayır Diyememe
• Başkalarını kırmamak için kendinden vazgeçme
• İlişkilerde aşırı fedakârlık
Bu durum çoğu zaman çocukken sınırları ihlal edilen bireylerde görülür.
5) Bedensel Belirtiler (Psikosomatik Tepkiler)
• Mide-bağırsak sorunları
• Baş ağrıları
• Kas gerginliği
Bastırılan duygular bedende ifade bulabilir. “Psikolojik mi?” diye sorulan birçok belirti burada köklenir.
Çocukluk Travmalarının Yetişkinlikteki Etkileri Nasıl İyileşir?
İyileşme mümkündür ve öğrenilmiş kalıplar değiştirilebilir:
1) Farkındalık:
Kişinin yaşadığı tekrar eden döngüleri tanıması ilk adımdır.
2) Duygu Düzenleme Becerileri:
Nefes, beden farkındalığı, duygu etiketleme gibi teknikler sinir sistemini yatıştırır.
3) Psikoterapi Desteği:
Travma odaklı terapiler (EMDR, şema terapi, bağlanma temelli yaklaşımlar vb.) geçmiş deneyimlerin bugüne etkisini dönüştürmede etkilidir.
4) Sağlıklı İlişki Deneyimleri:
Güvenli ilişkiler, yeni ve iyileştirici deneyimler sunar.
Neden Fark Etmesi Zordur?
Çocuklukta yaşananlar “normal” sanılarak içselleştirilebilir. Kişi, yaşadığı zorlukların kökeninin geçmişte olduğunu fark etmeyebilir ve sorunları kişisel bir kusur gibi algılayabilir. Bu da yardım aramayı geciktirir.
Çocukluk Travmalarının Yetişkinlikteki Etkileri Nasıl İyileşir?
İyileşme mümkündür ve öğrenilmiş kalıplar değiştirilebilir:
1) Farkındalık:
Kişinin yaşadığı tekrar eden döngüleri tanıması ilk adımdır.
2) Duygu Düzenleme Becerileri:
Nefes, beden farkındalığı, duygu etiketleme gibi teknikler sinir sistemini yatıştırır.
3) Psikoterapi Desteği:
Travma odaklı terapiler (EMDR, şema terapi, bağlanma temelli yaklaşımlar vb.) geçmiş deneyimlerin bugüne etkisini dönüştürmede etkilidir.
4) Sağlıklı İlişki Deneyimleri:
Güvenli ilişkiler, yeni ve iyileştirici deneyimler sunar.
