Prof. Dr. Berkan ReşorluÜroloji
Evli çiftlerin yaklaşık %15-20'sinde çocuk sahibi olamama problemi vardır. Ülkemizde de yaklaşık 3 milyon kişinin bu sorunla karşı karşıya kaldıkları tahmin edilmekte. Kısırlık, çiftlerin istemelerine ve koruyucu bir önlem almamalarına rağmen 1 yıl içerisinde çocuk sahibi olamamaları olarak tanımlanır. Ancak, herkesin 1 yıl içerisinde çocuğu olması gerekmez. Çocuk sahibi olan çiftlerin sadece %85'i 1 yıl içinde çocuk sahibi olmuşlardır. Diğerleri daha sonraki yıllarda bunu başarmışlardır. Kısırlık nedeniyle tetkik ve tedavi edilen eşlerin yarısında erkeğe ait bir sorun bulunurken, diğer yarısında da kadında bir sorun vardır. Yaklaşık üçte birinde sadece erkekteki bir hastalık kısırlığa neden olmaktadır. O yüzden, eşlerin mutlaka birlikte doktora görünmeleri ve aynı anda muayene ve tetkik edilmeleri şarttır! Aksi takdirde boşuna beklenilmiş olunabilir. Doktor tarafından karar verilmedikçe kısırlık nedeninin erkete mi yoksa kadında mı olduğu bilinemez! Bazen tahliller normal bile olsa erkek ya da kadının destekleyici tedavi almaları da gebelik şansını artırabilir. Bu da eşlerin birlikte doktora görünmeleri için önemli bir nedendir. Kısırlık nedenleri erkekte 5 grupta toplanır: 1. Beyinden FSH, LH, prolaktin gibi üreme ile ilgili hormonların salgılanmasındaki bozukluklar. 2. Testislere ait hastalıklar, travma, zamanında yerine inmeyerek yukarıda kalması, varikosel, iltihapları, sperm üretimi bozuklukları, sperm hareket bozukluğu yapan yapısal hastalıklar, tümörleri, ışın tedavisi, bazı ilaçlar, aşırı sıcak, karaciğer ya da böbrek yetmezliği gibi sistemik hastalıklar ya da doğuştan anomaliler. 3. Meni taşıyan kanallarda doğuştan ya da sonradan olma tıkanıklıklar. 4. Peniste cinsel ilişki için yeterli sertleşmenin olmaması, penis eğrilikleri, meni çıkmaması. 5. Testosteron hormonunun çalışmasında yapısal bozukluklar. Bunlar arasında en sık rastlanılanı varikosel'dir. Daha sonra sırasıyla hormon bozuklukları, enfeksiyon, inmemiş testis, peniste sertleşme sorunları, meni gelmesinde bozukluklar, immünolojik nedenler, sistemik hastalıklar, kanal tıkanıklıkları ve testis tümörleri gelir. Yine de olguların 1/3'ünde bir neden bulunamamaktadır. Son yıllarda yapılan çalışmalarda bunlarda genetik faktörlerin rolü olabileceği ortaya konmuştur. Erkekte kısırlık nedeniyle doktora başvurulduğunda ilk yapılması gereken test meni analizidir (spermiyogram). Daha sonra muayene bulguları ve spermiyogram sonuçlarına göre diğer tetkikler istenir. Bu nedenle tekrar bir doktora görünmenizi öneririm. BESLENMEDE DİKKAT EDİLMESİ GEREKENLER Özellikle yapraklı taze meyva ve sebzelere ağırlık verin. Üreme fonksiyonlarının sağlıklı sürebilmesi için C, E, B12 vitamini ve selenyum gibi minerallerin yeteri kadar alınması gerekir. Bunların hücre metabolizması sırasında açığa çıkan toksik serbest oksijen artıklarının zararlarını önleyici etkisi bulunur. C vitamini: (500 mg/gün) Antioksidan etkisinin yanısıra, özellikle sigara içenlerde spermin kalitesini düzeltir ve kümeleşmesini önler. Portakal ve domateste bol bulunur. E vitamini: (400 IU/gün) Kuvvetli antioksidan etkiye sahiptir. Fıstık, soya ve yulaf ezmesi zengindir. Selenyum: (200 mik.gr/gün) Bir çalışmda selenyumun sperm hareketlerini önemli ölçüde artırdığı gösterilmiştir. Vitamin preparatlarının içerisinde bulunur. Çinko: (20 mg/gün) Sperm yapımını artırır ve testosteronu yükseltir. Buğday kepeği, kuru fasulye, mercimek, yumurta ve ekmekte bulunur. Fosfor ve folik asit: Hücre çoğalmasında önemleri vardır. Fosfor; soya, yumurta, badem ve kurufasulyede folik asit ise; yeşil sebzelerde özellikle brokolide bulunur. Magnezyum, iyot gibi diğer metabolizma için gerekli mineraller soya, sarmısak, karides, süt, soğan ve fındıkta bol bulunur. Protein, kalsiyum, fosfor, demir, bakır kaynağı olarak balık ve istiridye gibi deniz ürünleri önerilir. Protein ve E vitamini kaynağı olarak ayçiçeği ve ürünleri yenmelidir. İNFERTİL ERKEKTE TEDAVİYİ DESTEKLEYİCİ TAVSİYELER Sauna, hamam ve sıcak banyoları gibi aşırı sıcak uygulamalardan kaçının. Günde 1-2 fincandan fazla kahve içmeyin. Yeteri kadar su alın. Sigara kesinlikle içmeyin. Düzenli spor veya fiziksel ekzersiz yapın. Haftada 2 kez 60 gm'dan fazla alkol almayın. Alkolün erkek üreme sisteminde toksik etkisi olup, sperm kalitesini bozar. Kadında yumrta hücresi 48 saat canlı kalabilir. Bu nedenle yumurtlamanın olduğu gün veya öncesi ya da sonrası 2 gün içerisinde cinsel ilişkide bulunulması, çocuk olma şansını artırır. Kadında yumurtlamanın tam olarak hangi gün olacağını doktorunuzdan öğreniniz. Ama her zaman doğru olmasa da, genellikle iki adet döneminin tam ortasındaki güne rastlar. Buda düzenli olarak 28 gün aralıklarla adet gören bir kadında 14. güne rastlar. Sonuç olarak, 12., 14. ve 16. günlerde ilişkiye girmek genelde çocuk olma şansını artıracaktır. İlişki sırasında konsantrasyonunuzu sağlamış ve stressiz olmalısınız. Kadının orgazm olması ve ilişki sonrasında bir süre sırtüstü yatması spermin taşınmasını kolaylaştırır. Sağlıklı yaşam ve üreme konularında doğru kaynaklardan gerekli bilgileri edininiz. Moralinizi yüksek tutunuz ve stresinizi yenmek için psikolojik destek arayınız. Beslenmenize çok dikkat ediniz.
9 Ekim 2010