Yaşa bağlı makula dejeneresansı / sarı nokta hastalığı
İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir
Yaşa Bağlı Maküla Dejeneresansı (Sarı Nokta Hastalığı) Nedir?
Günümüzde tıp dünyasındaki teşhis ve tedavi olanaklarının gelişmesiyle birlikte insan ömrü uzamış, buna bağlı olarak bazı hastalıkların görülme sıklığında artış yaşanmıştır. Yaşa bağlı maküla dejeneresansı, halk arasında bilinen adıyla sarı nokta hastalığı, bu sürecin bir sonucu olarak karşımıza çıkan önemli bir sağlık sorunudur.
Maküla, gözün merkezi görmeden sorumlu olan görme noktasıdır. Yaşın ilerlemesiyle birlikte bu bölgede drüzen adı verilen atık maddeler birikmeye başlar. Bu süreç, hastalığın başlangıç evresi olan kuru tip yaşa bağlı maküla dejeneresansı olarak tanımlanır. Bu evrede görme genellikle fazla etkilenmez; ancak nadir durumlarda kuru tipin de görmeyi ileri derecede azaltan türleri görülebilmektedir.
Sarı Nokta Hastalığının Türleri ve Belirtileri
Kuru tip maküla dejeneresansı olan hastaların bir bölümünde, hastalık zamanla yaş tip maküla dejeneresansına dönüşebilir. Bu geçiş evresinde maküla altında yeni damar oluşumları ve kanamalar meydana gelir.
Yaş Tip Maküla Dejeneresansı Belirtileri
Yaş tip evresine geçildiğinde hastalar aşağıdaki ciddi şikayetlerle karşılaşabilir:
- Görme keskinliğinin hızla azalması
- Nesneleri eğik veya yamuk görme
- Merkezi görme kaybı
Kuru tipten yaş tipe geçişi erken dönemde yakalayabilmek hayati önem taşır. Bu amaçla hastaların belirli aralıklarla, evde kendi başlarına uygulayabilecekleri kareli bir kağıttan oluşan Amsler testi yapmaları önerilir.
Risk Faktörleri Nelerdir?
Yaşa bağlı maküla dejeneresansı gelişiminde rol oynayan temel risk faktörleri şunlardır:
- Yaş: Genellikle 60 yaş üzerindeki bireylerde görülür.
- Genetik: Aile hikayesi ve genetik yatkınlık.
- Yaşam Tarzı: Sigara kullanımı ve obezite (şişmanlık).
- Çevresel Etkenler: Uzun süre güneş ışığına maruz kalmak.
- Sistemik Hastalıklar: Kardiyovasküler (kalp ve damar) hastalıklar.
Tanı Yöntemleri: Göz Anjiyografisi ve OCT
Sarı nokta hastalığının kesin tanısı ve tipinin belirlenmesi için modern görüntüleme teknikleri kullanılır:
| Yöntem | Uygulama Şekli ve Amacı |
|---|---|
| Göz Anjiografisi | Kol damarından fluorescein boya maddesi enjekte edilerek göz arkasının fotoğraflanmasıdır. Kuru ve yaş tip ayrımını sağlar. |
| OCT (Optik Koherens Tomografi) | Noninvaziv (girişimsel olmayan) bir tetkiktir. Maküladaki kalınlaşma, incelme ve sıvı sızıntısını tespit eder. |
Tedavi Yöntemleri
Günümüzde kuru tip için efektif bir tedavi yöntemi bulunmamaktadır; mevcut tedavilerin tamamı yaş tip maküla dejeneresansına yöneliktir.
1. Fotodinamik Tedavi (Soğuk Lazer)
Hastalık doğrudan görme noktasında (maküla) yerleştiği için lazerin bu bölgeye zarar vermemesi gerekir. Soğuk lazer olarak da bilinen bu yöntemde, damardan Visudyn ilacı enjekte edilir ve ardından lazer uygulanır. Ağrılı bir işlem değildir ancak uygulama sonrası 48 saat boyunca güneş ışığına çıkmamak gerekir.
2. AntiVEGF (Göz İçi Enjeksiyon) Tedavisi
Günümüzde yaş tip sarı nokta hastalığının en etkili tedavisi budur. Bu ilaçlar, hastalığa neden olan yeni damar oluşumlarını engeller. Doğrudan göz içine enjekte edilen bu tedavi, ayda bir kez olmak üzere birden fazla dozda uygulanabilir. Başlıca kullanılan ilaçlar şunlardır:
- Avastin
- Lucentis
- Macugen
