Yarık dudak ve yarık damak

Yarık Dudak ve Damak Deformitesi Nedir?

Yarık dudak ve damak deformitesi, bebek bekleyen ebeveynler arasında hem görülme sıklığı hem de estetik kaygılar nedeniyle en çok merak edilen konulardan biridir. Bebeğin anne karnındaki gelişimi sırasında, yüzü oluşturan yapıların birleşme sürecinin kesintiye uğraması sonucu bu durum ortaya çıkar. Yüz yarıkları olarak adlandırılan bu anomaliler, en sık dudak ve damak bölgesinde görülmektedir.

Yarık Dudak ve Damak Neden Oluşur?

Anne karnındaki gelişimin erken evrelerinde, yüzün her iki yanındaki yapılar orta hatta birleşerek kafa ve yüz bölgesini oluşturur. Bu birleşme süreci herhangi bir nedenle yarım kalırsa yüz yarıkları meydana gelir. Orta hattaki birleşmeyi en son gerçekleştiren yapılar dudak ve damak olduğu için, bu bölgelerde anomali görülme riski daha yüksektir.

Yarık dudak ve damak oluşumunu etkileyen temel faktörler şunlardır:

• Genetik Faktörler: Aile geçmişinde bu deformitenin bulunması riski artırır. İlk çocukta varsa ikinci çocukta, ebeveynlerden birinde ve çocukta varsa sonraki bebekte görülme olasılığı çok daha yüksektir.
• Çevresel Faktörler: Annenin diyabetik olması, hamilelikte sigara veya alkol kullanımı, kullanılan ilaçlar ve geçirilen viral hastalıklar önemli risk faktörleridir.
• Görülme Sıklığı: Yaklaşık her 800 doğumda 1 bebekte bu birleşme tam gerçekleşemez.

Yarık Dudak ve Damak Belirtileri ve Tipleri

Üst dudakta birleşmenin olmaması ve ortada bir yarık oluşması halk arasında tavşan dudak olarak da bilinen yarık dudak anomalisidir. Ağız tavanında (damakta) meydana gelen açıklık ise yarık damak olarak tanımlanır. Bu dokular farklı evrelerde geliştiği için çocuklarda şu kombinasyonlar görülebilir:

1. Sadece yarık dudak
2. Sadece yarık damak
3. Hem yarık dudak hem de yarık damak

Yarık Dudak ve Damak ile Doğan Bebeklerde Karşılaşılan Sorunlar

Bu anomali ile doğan bebeklerde sadece estetik değil, fonksiyonel problemler de ön plana çıkar. Emme fonksiyonu tam gerçekleştirilemediği için beslenme süreci zorlaşır. Ayrıca şu sağlık sorunları görülebilir:

• Üst solunum yolu enfeksiyonlarına yatkınlık
• Sık tekrarlayan orta kulak iltihabı
• Nazone konuşma (burun tipi konuşma): Damak yarığı nedeniyle seslerin burundan çıkması.
• Burun bölgesinde şekil bozuklukları

Tedavi ve Ameliyat Süreci

Yarık dudak ve damak tedavisi, doğru zamanda ve uzman bir ekip tarafından gerçekleştirilmesi gereken cerrahi operasyonları kapsar. Tedavi süreci sadece ameliyatı değil, öncesi ve sonrasındaki multidisipliner yönetimi de içerir.

Ameliyat Zamanlaması Tablosu

Beslenme ve Ön Hazırlık Süreci

Ameliyat öncesinde en kritik konu bebeğin beslenmesidir. Emme refleksi zayıf olduğu için gıdaların akciğere kaçma (aspirasyon) riski vardır. Bu riski önlemek için:

• Bebek en az 45 derece eğimle tutulmalıdır.
• Özel biberonlar veya kaşık ile besleme tercih edilmelidir.
• Diş hekimi tarafından hazırlanan geçici damak kullanılmalıdır (Bu damak 1,5-2 ayda bir yenilenmelidir).

Multidisipliner Tedavi Yaklaşımı

Başarılı bir sonuç için plastik cerrah liderliğinde geniş bir uzman kadrosuna danışılmalıdır. Bu ekipte şu uzmanlar yer almalıdır:

• Çocuk sağlığı hekimi ve ortodonti uzmanı
• Konuşma ve dil terapisti
• Kulak burun boğaz (KBB) uzmanı ve işitme uzmanı
• Psikiyatrist ve genetik uzmanı
• Sosyal yardım görevlisi ve uzman hemşireler

Operasyon Sonrası Beklentiler

Tecrübeli bir plastik cerrah tarafından yapılan operasyonlar genellikle yüz güldürücü sonuçlar verir. Ancak, tam simetriyi sağlamak veya konuşma bozukluklarını gidermek için 18 yaşına kadar uzanan süreçte ek düzeltme ameliyatları gerekebilir. Yarık dudak onarımında asimetri, yarık damak onarımında ise iyileşme dokusuna bağlı konuşma problemleri ikinci bir müdahaleyi gerektirebilecek olası durumlardır.