Travma Sonrası Stres Bozukluğu (TSSB) Nedir?
Psikoloji literatüründe travma insana sıkıntı, zorlantı ve ruhsal acı veren olayların genelini tanımlamakta kullanılır, insan'ın duygu, düşünce ve davranış yapılarını temelinden sarsan ruhsal bir yaralanmadır ve insan bünyesi bu yaralanmayı dış etkenlerden yardım almadan tamir edemez. Aşırı korku yaratan, dehşet insanı duygusuna maruz bırakan, çaresiz hissettiren, genellikle spontan durumlarla ve beklenmeyen olayların sonucunda gerçekleşen etkilere ruhsal travma denir. Travma yaratabilecek potansiyeli olan bir olayı deneyimleyen kişiler, bu olayla baş edebilecek yeterli gücü kendilerinde bulamayabilirler, olayı travma yapan bu durumdur, bu durumlar insanların travma yaratan olaylarla baş edebilme gücünü sınar.
Savaş, cinsel istismar, işkence, kaza, hastalık veya deprem, sel vs. gibi doğal afetler; travma yaratabilecek olaylara örnek olarak verilebilir. Travmatik olay yaşayan herkes Travma Sonrası Stres Bozukluğu yaşamak zorunda değildir.
Travma Sonrası Stres Bozukluğu'nda kilit nokta, kişinin travma yaratan olayı her seferinde tekrar yaşıyor olmasıdır. Aynı zamanda, durumun ya da olayın gerçek bir ölüm tehdidi, ağır yaralama içermesi, kişinin fiziksel bütünlüğüne zarar verici bir özelliği olması gereklidir. Travmanın, TSSB yaratabilmesi yani hastalık kategorisine girebilmesi için bireyin normal hayatını devam ettirmesine engel, rahatsız edici durumlar durumlar oluşturuyor olması ve bireyin sosyal fonksiyonlarını bozuyor olması gerekir.
Travma Sonrası Stres Bozukluğu'nun; gençler, erişkinler, bekarlar, boşanmış bireyler ve ekonomik yönden daha zayıf kişilerde görülme riski daha yüksektir. Türkiye, dünyanın en travmatik ülkelerinden biridir. Doğal afetler, aile içi şiddet, ensest, terör, trafik kazaları, işkence vs...
1. Dünya Savaşı'ndan sonra ağır topçu askerlerin gösterdikleri semptomlar ve daha sonra Vietnam Savaşı'ndan sonra görülen semptomlar TSSB semptomlarıydı, TSSB bir süre asker hastalığı, askerlikle ilgili bir durum olarak görüldü ama daha sonra aynı belirtilerin tecavüz, işkence vs. mağdurlarında görülmesi gösterdi ki; bu her bireyde görülme potansiyeli olan bir hastalık, sonuç olarak psikolog ve psikiyatristlerin araştırmaları ile 1980'de TSSB, Ruhsal Bozukluklar'ın Tanısal ve İstatistiksel El Kitabı (DSM-IV) 'na girmiş oldu.
Her Travma Sonrası Stres Bozukluğu olan birey aynı tedaviyi almaz çünkü her birinin farklı TSSB düzeyi farklı olabilir. Hafif bir travmatik olaya maruz kalmış kişiler için çoğu zaman sosyal destek yeterli olabilir, yoğun travmatik olaya maruz kalan kişinin ise psikoterapi yöntemi ile tedavi edilmesi tavsiye edilir, çünkü göstereceği reaksiyonlar çok daha yoğundur. Tedavi sürecinde uzmanların en çok önerdiği, en etkili yöntem psikoterapidir ve bu yöntem, gerekli durumlarda ilaç tedavisi ile desteklenebilir
KAYNAKLAR:
American Psychiatric Association: Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders. Fourth Edition, Text Revision. Washington, DC, American Psychiatric Association, 2000.
Samancı, A. ,Ekici, G: Savaş Afet, İşkence, Tecavüz ve Posttravmatik Stres Bozukluğu. Düşünen Adam; 1998, 11 (I ): 19-26
Çırakoğlu, O. C. (2003). Uzun süren bir savaş: Travma sonrası stress bozukluğu. PiVOLKA Savaş Özel Sayısı, 19-20.
http://www.ptsd.va.gov/public/pages/what-is-ptsd.asp
http://www.adaa.org/understanding-anxiety/posttraumatic-stress-disorder-ptsd
