Şeker üzerine

Şeker ve Yaşamımızdaki Yeri: Gelenekten Alışkanlığa

Şeker Bayramı, Ramazan ayının ardından gelen ve oruç sürecinden sonra gerçekleştirilen anlamlı bir kutlamadır. Kültürümüzde sevdiklerimize aldığımız armağanlardan kutlamalarımıza kadar hemen her alanda şeker ve tatlı önemli bir yer tutar. Çocukluktan itibaren "yemeğini bitirirsen tatlı vereceğim" veya "dersini çalışırsan çikolata alacağım" gibi vaatlerle şeker, hayatımızın ödül mekanizmasına yerleşmiştir.

Bayramlar, düğünler, kız isteme merasimleri, nişanlar ve doğum günleri gibi özel günlerin vazgeçilmezi olan bu lezzetler, "tatlı yiyelim tatlı konuşalım" deyişiyle sosyal ilişkilerimizin de bir parçası haline gelmiştir. Ancak bu noktada şu soruyu sormak gerekir: Şeker nedir ve onsuz bir yaşam mümkün müdür?

Şekerin Kimyasal Yapısı ve Vücuttaki Yolculuğu

Şeker; şeker kamışı ve pancarından elde edilen, kendine has tadı olan billurumsu bir besin maddesidir. Kimyasal adı sakkaroz olan şeker, bir karbonhidrat türüdür. Karbonhidratlar sindirim sisteminde işlendikten sonra emilerek glikoza dönüşürler. Glikoz, vücudumuzun temel enerji kaynağıdır.

Kanımıza karışan glikoz miktarı normal değerlerin üzerine çıktığında, bu fazlalık karaciğere yönlendirilerek yağ olarak depolanır. Bu durum, sadece yağlı yemeklerin değil, her türlü yiyeceğin fazlasının şişmanlığa yol açabileceğini kanıtlar. Şekerin vücut için en kritik özelliği, enerji vermesi dışında elzem hiçbir besin öğesi içermemesidir. Bu nedenle, harcanamayacak miktarda şeker tüketilmemelidir.

Modern Yaşam ve Hareketsizlik Faktörü

Milenyum çağı, insanı tamamen hareketsizleştiren bir yapıya sahiptir. Zamanın değerli olması sebebiyle en kısa mesafeler için bile taşıt kullanılmakta, internet sayesinde tüm ihtiyaçlar kapımıza kadar gelmektedir. Evlere alınan spor aletleri dahi kısa sürede yatak altlarında yerini almaktadır.

Şeker Tüketimini Azaltmak İçin Stratejiler

Azalan fiziksel aktivite, enerji alımının da dengelenmesini zorunlu kılar. Boş kalori kaynakları yerine besin değeri yüksek gıdalar tercih edilmelidir. Doğduğumuzdan beri alışkanlık yapan şekeri azaltmak için şu adımlar atılabilir:

• Meşrubat yerine ayran, maden suyu veya taze meyve sularını tercih edin.
• Çay ve kahveyi şekersiz içme alışkanlığı kazanın.
• Şekerleme ve çikolata yerine sebze ve meyve tüketimini artırın.

Sağlıklı Tatlı Alternatifleri ve Doğru Tüketim

Şekeri tamamen hayatımızdan çıkarmak yerine, onu ne kadar ve nasıl tüketeceğimizi bilmek önemlidir. Şekerin daha sağlıklı formlarda kullanılabileceği alanlar şunlardır:

1. Sütlü Tatlılar: Günlük alınması gereken sütü, dondurma veya sütlü tatlı şeklinde tüketmek.
2. Lifli Tatlılar: Kurubaklagil ve yağlı tohumlar içeren aşure gibi lifli gıdaları tercih etmek.
3. Meyve Odaklı Seçimler: Hamurlu ve şuruplu ağır tatlılar yerine meyveli alternatiflere yönelmek.

Çocuklar İçin Ödül Mekanizmasını Değiştirmek

Bayram, Ramazan sonrası kan şekerini dengelemek için bir ödül niteliği taşısa da çocuklarımızı çikolata veya şekerle ödüllendirme alışkanlığından vazgeçmeliyiz. Onların sağlığı için şu besinleri ödül olarak sunabiliriz:

• Muz, çilek, elma ve üzüm gibi taze meyveler.
• Fındık, fıstık ve kuru meyveler.

Bu bayramda kendimize ve sevdiklerimize değer vererek, beslenme alışkanlıklarımızı doğru ve bilinçli yönde değiştirebiliriz. İyi bayramlar.