Romatoid artritte ortopedik cerrahi tedavi
İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir
Romatoid Artrit ve Cerrahi Tedavi Yaklaşımları
Romatoid artrit, bağ dokusunun yaygın iltihabi bir hastalığı olması sebebiyle öncelikle eklemleri ve eklemlere yakın yumuşak dokuları hedef alır. Bu hastalık; diz ve kalça gibi büyük eklemlerin yanı sıra el ve ayak bölgesi eklemlerinde de yoğun tutulum gösterebilir. Belirtilerin erken yaşlarda ortaya çıkması ve hızla ilerlemesi, hastaları genç yaşta cerrahi tedavi adayı haline getirebilmektedir.
Genellikle tüm eklemlerde eş zamanlı tutulum gözlenir. Süreç içerisinde eklem çevresindeki bağlar, kaslar ve eklem kapsülü sertleşirken, kemik yapısı belirgin şekilde zayıflar. Romatoid artrit nadiren tek bir eklemi etkilediği için, tedavi planlamasında birçok eklemin ve komşu yumuşak dokuların bütüncül olarak ele alınması gerekir.
Romatoid Artritte Cerrahi Tedavinin Amaçları
Cerrahi müdahalelerin temel amacı, hastanın yaşam kalitesini düşüren şiddetli ağrıyı gidermek ve kaybedilen eklem fonksiyonlarını düzeltmektir. Günümüzde gelişen teknolojiyle birlikte cerrahi seçenekler çeşitlenmiştir. Bu kapsamda uygulanan temel yöntemler şunlardır:
- Sinovyektomi: İltihabi dokunun temizlenmesi işlemi.
- Artroplasti (Protez): Fonksiyonunu yitirmiş eklemin yenilenmesi.
- Artrodez: Eklemin dondurularak sabitlenmesi.
Diz Ekleminde Uygulanan Cerrahi Yöntemler
Kıkırdak yıkımının hafif olduğu ve en az 6 aylık medikal tedaviye yanıt vermeyen hastalarda sinovyektomi uygun bir seçenektir. Bu işlem, kapalı (artroskopik) veya açık yöntemle gerçekleştirilebilir. Artroskopik yöntem, küçük giriş yollarından kamera ile girilerek yapıldığı için yan etkisi daha az bir uygulamadır. Erken dönemde yapılan bu işlem, şişliği azaltarak kemik yıkımını %75 oranında engelleyebilir.
İleri derecede kıkırdak kaybı olan hastalarda ise diz protezi (artroplasti) en etkili çözümdür. Romatoid artritli hastalarda kemik yapısı daha zayıf ve bağışıklık sistemi daha düşük olduğu için protez ömrü, osteoartrit hastalarına göre daha kısa olabilir ve enfeksiyon riski daha yüksektir.
Kalça Eklemi Cerrahisi ve Girdlestone Rezeksiyonu
Kalça eklemi tutulumu, diz eklemi ile benzer özellikler gösterir. Sinovyektomi, protez öncesi zaman kazandırıcı geçici bir çözüm sunarken; şiddetli ağrı ve hareket kısıtlılığında kalça protezi temel seçenektir.
| Durum | Önerilen Cerrahi Müdahale |
|---|---|
| Hafif kıkırdak yıkımı | Sinovyektomi |
| Şiddetli ağrı ve kısıtlılık | Eklem Protezi (Artroplasti) |
| Yatağa bağımlı, şiddetli ağrılı olgular | Girdlestone Rezeksiyonu |
Hiçbir şekilde yürüyemeyen ve hijyen sorunu yaşayan yatağa bağımlı hastalarda, uyluk kemiğinin baş kısmının çıkarıldığı Girdlestone rezeksiyonu ile ağrısız hareket sağlanabilir.
Ayak ve Ayak Bileği Tutulumu
Romatoid artrit hastalarının %17’sinde ilk belirtiler ayak eklemlerinde görülür. Sıklıkla karşılaşılan deformiteler şunlardır:
- Halluks Valgus: Başparmağın dışa dönmesi.
- Pençe Parmak: Parmakların bükülerek şekil değiştirmesi.
- Düztabanlık: Ayak arkının çökmesi ve topuğun dışa dönmesi.
- Romatoid Nodüller: Cilt altındaki damarların iltihaplanması sonucu oluşan şişlikler.
Ayak cerrahisinde öncelik, diz ve kalça bozukluklarının düzeltilmesidir. Ardından ayak arkası ve orta bölge, en son ise ayak önü değerlendirilir. Ayak bölgesinde protez uygulamaları, yük dağılımının karmaşıklığı nedeniyle diz ve kalça kadar başarılı sonuçlar vermeyebilir. Bu nedenle artrodez (eklem dondurma) işlemi ağrıyı gidermek için sıklıkla tercih edilir.
Omurga Cerrahisi ve Risk Faktörleri
Omurga operasyonlarına, diğer eklemlere oranla daha nadir ihtiyaç duyulur. Genellikle boyun omurgasındaki sinir basısı ve geçmeyen şiddetli ağrılar cerrahi gerektirir. Bu operasyonlarda anormal hareket eden omurlar; vida, tel veya kemik çimentosu ile birbirine sabitlenir. Ancak romatoid artrit hastalarında kaynama sorunları daha sıktır ve cerrahi riskler (ölüm oranı %8-20) diğer hasta gruplarına göre daha yüksektir.
