Psikolojik Dayanıklılık (Resilience): Kırılganlıkla Birlikte Güçlü Kalabilmek
Dayanıklılık Doğuştan mı Gelir?
Araştırmalar dayanıklılığın sabit bir kişilik özelliği olmadığını, geliştirilebilir bir kapasite olduğunu göstermektedir. Koruyucu faktörler arasında:
Güvenli bağlanma ilişkileri
Problem çözme becerileri
Anlam üretme kapasitesi
Duygu düzenleme becerileri
Sosyal destek
Yer almaktadır.
Esneklik ve Katılık
Kriz anlarında bazı kişiler aşırı kontrolcü, bazıları ise tamamen pasif hale gelebilir. Dayanıklılık, bu iki uç arasında esneyebilmektir. Gerektiğinde destek istemek, gerektiğinde sorumluluk almak; gerektiğinde yas tutmak, gerektiğinde yeniden harekete geçmek.
Travma Sonrası Büyüme
Zorlayıcı deneyimler yalnızca kayıp yaratmaz; bazı durumlarda kişinin değerlerini, önceliklerini ve yaşam perspektifini yeniden yapılandırmasına da neden olabilir. Buna travma sonrası büyüme denir. Ancak bu büyüme, acının inkârı değil; acının işlenmesi sonrasında ortaya çıkar.
Terapötik Çalışma
Psikoterapide dayanıklılık şu yollarla desteklenebilir:
Duygu düzenleme becerilerinin geliştirilmesi
İçsel eleştirmenin yumuşatılması
Öz-şefkat kapasitesinin artırılması
Geçmiş baş etme başarılarının görünür kılınması
Dayanıklılık, “hiç düşmemek” değil; düştüğünde ayağa kalkabileceğini bilmektir.
HAZIRLAYANLAR
Uzman Psikolog Mustafa Cem Oğuz
