Polen Alerjisine Dikkat! Tam Zamanı
Polenler; 5-40 mikron çapında, tohumlu bitkilerde erkek organların başçıklarında bulunan ve daha sonra dağılan erkek döl hücreleridir. Bunlar bitkilerin döllenmesini sağlarlar. Polenler çıplak gözle görülemeyecek kadar küçüktür.Polen taneciklerinin bir kısmı rüzgar yolu ile dağılır ve çok geniş alana kilometrelerce uzaklara yayılırlar ve en çok allerji yapanlar bu grup rüzgarla taşınanlardır. Diğer grup daha büyük polenler parlak renkli, güzel kokulu çiçeklerce üretilir ve böceklerle taşınırlar daha az allerjeniktirler.
Polenler aktif oldukları mevsimlerde solunum yolundan girerek alerjisi olan kişilerde burun mukozasında hassasiyete, duyarlaşmaya, ödeme neden olurlar. Böylece burunda genizde kaşıntı, hapşırık, burun akması tıkanması yakınmaları ile saman nezlesi yani alerjik rinit ortaya çıkar. Nefes borusu ve bronşlar bu durumdan etkileniyorsa alerjik astım bazen de cilt bulguları ile atopik dermatit, ya da ürtiker görülebilir.
Polen çeşitleri nelerdir? Polenler hangi mevsimlerde çoğalır?
a) Ağaç polenleri- Ocak-Mayıs arası en çok da ilkbaharda etkilidir. Kızıl meşe, fındık, zeytin, ıhlamur, aksöğüt, karaağaç, bazı çınar türleri, kavak ve bazı çam türleri ülkemizde en sık alerji yapan ağaç türleridir.
b) Çayır polenleri-Mayıs-Temmuz arası yaz aylarında etkilidir. Ülkemizde ayrık otu, kedi kuyruğu, delice otu, domuz ayrığı ve yumak otu sık görülen çayır polenleridir.
c) Yabani ot polenleri- Temmuz- Ekim arası, yaz sonu - sonbaharda etkilidir. Ülkemizde yavşan, sinir otu, soda otu, kuzu kulağı, dik çam otu, ak kaz ayağı yaygın yabani ot polenleridir.
ÇAPRAZ REAKSİYONLARA DİKKAT
Aynı aileden olan bitki türlerinin polenlerinin yapısı birbirlerine benzediği için, allerjik bir kişide aynı aileden pek çok bitkiye birden allerji saptanır.Buna çapraz reaksiyon denir. Meselâ, huş ağacı polenlerine allerjsi olanların fındık ve kızılağaç polenlerine de allerjik olmaları mümkündür. Çapraz reaksiyonlara polenlerle meyveler arasında da rastlanır. Örneğin, huş ağacı polenlerine allerjik olanların yarısında gıda alerjisi olarak elma ve fındığa karşı da allerji vardır, çünkü huş ağacı polenindeki proteinlerle elma ve fındıktaki proteinler birbirlerine çok benzerler.
Uzm. Dr. Sevin Karalar
