Pasif sigara içiciliği
İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir
Çevresel Sigara Dumanı (ÇSD) Nedir?
Çevresel sigara dumanı (ÇSD), yanan bir tütün ürününden çıkan duman ile sigara içen kişinin dışarı verdiği soluğun birleşimidir. Literatürde pasif içicilik veya ETS (Environmental Tobacco Smoke) olarak da adlandırılan bu durum, keskin kokusuyla kolayca ayırt edilebilir. ÇSD sadece kötü kokulu ve yakıcı bir duman değil, aynı zamanda ciddi bir sağlık tehdididir.
Yapılan araştırmalar, çevresel sigara dumanı içerisinde 4000'den fazla kimyasal madde bulunduğunu kanıtlamıştır. Bu maddelerin en az 43 tanesi doğrudan kanser yapıcı özellik taşımaktadır. Göz ve burun üzerinde irritasyona neden olan bu duman, solunduğu andan itibaren vücut sistemlerine zarar vermeye başlar.
Pasif İçiciliğe Maruz Kalma Oranları
Dünya genelinde çevresel sigara dumanına maruziyet oldukça yüksek seviyelerdedir. Örneğin, ABD'de yetişkinlerin yaklaşık %26'sı sigara kullanırken, 5 yaş altı çocukların %50-67'si en az bir yetişkinin sigara içtiği evlerde yaşamaktadır. Ülkemizde ise bu oranların çok daha üst seviyelerde olduğu bilinmektedir.
Kimler Risk Altındadır?
ÇSD maruziyeti herkes için tehlikeli olsa da bazı gruplar çok daha büyük risk altındadır. Özellikle gelişmekte olan organ sistemleri nedeniyle şu gruplar öncelikli korunmalıdır:
- Anne karnındaki bebekler
- Yeni doğanlar ve küçük bebekler
- Çocuklar
Bu gruplarda akciğer ve beyin gibi hayati organlar henüz gelişim aşamasında olduğu için dumanın verdiği hasar çok daha kalıcı olabilmektedir.
Gebelik Dönemi ve Yeni Doğan Sağlığı Üzerindeki Etkiler
Hamilelik süresince anne ile bebek arasındaki kan dolaşımı, bebeğin gelişimi için kritik bir alışveriş sağlar. Sigara içen hamile kadınlarda bu hayati dolaşım sistemi bozulur. Sigara kullanımının uzun vadeli tüm etkileri henüz tam olarak bilinmese de bazı bilimsel çalışmalar şu sonuçları ortaya koymuştur:
- Doğum Anomalileri: Hamilelikte sigara kullanımı yarık damak ve dudak gibi sorunlara yol açabilir.
- Düşük Doğum Ağırlığı: Sigara içen annelerin bebekleri genellikle düşük ağırlıkla doğar ve annelerin süt miktarı daha azdır.
- Ani Bebek Ölümü Sendromu (ABÖS): Sigara içilen ortamlarda büyüyen bebeklerde bu sendrom daha sık görülür. Bu durum, 1-12 aylık bebeklerin en yaygın ölüm nedenidir.
Çocuklarda Solunum Sistemi ve Akciğer Sağlığı
Çocukluk döneminde pasif içiciliğe maruz kalmak, akciğer işlevlerini doğrudan bozar. ÇSD, çocuklarda astım sıklığını ve şiddetini artırmanın yanı sıra şu kronik sorunları tetikler:
| Hastalık Türü | ÇSD Etkisi |
|---|---|
| Üst Solunum Yolu | Sinüzit, rinit ve geniz akıntısı riskini artırır. |
| Alt Solunum Yolu | 2 yaş altı çocuklarda bronşit ve zatürre olasılığını yükseltir. |
| Kronik Sorunlar | Kistik fibrozis ve sürekli öksürük problemlerini şiddetlendirir. |
1992 yılında yapılan bir çalışma, ÇSD'nin 18 aydan küçük çocuklarda her yıl 150.000 ile 300.000 arasında alt solunum yolu enfeksiyonuna neden olduğunu göstermiştir. Bu vakaların 15.000'i hastaneye yatışla sonuçlanmaktadır. Günde yarım paket veya daha fazla sigara içilen evlerde çocukların hastaneye yatma riski 2 kat daha fazladır.
Kulak Sağlığı ve İşitme Kaybı Riski
Çevresel sigara dumanı, çocuklarda kulak enfeksiyonlarının hem sayısını artırır hem de iyileşme süresini uzatır. Solunan duman, burun arkası ile orta kulağı bağlayan östaki borusunu irite eder. Bu iritasyon sonucunda orta kulakta sıvı birikimi ve enfeksiyon meydana gelir. Tedavi edilemeyen vakalarda işitme kaybı oluşabilir ve cerrahi müdahale gerekebilir.
Beyin Gelişimi ve Davranışsal Etkiler
Sigara dumanı sadece fiziksel değil, zihinsel gelişimi de olumsuz etkiler. Hamilelikte veya doğum sonrasında dumana maruz kalan çocuklarda şu sorunlar daha sık gözlenir:
- Belirgin davranış bozuklukları
- Hiperaktivite problemleri
- Okul performansında düşüş
- Entelektüel kazanımlarda gerileme
Pasif İçicilik ve Kanser Riski
Çevresel sigara dumanı, diğer birçok hava kirletici maddeye oranla 100 kat daha fazla kanser riski taşımaktadır. Veriler, ÇSD'nin her yıl sigara içmeyen 3000'den fazla kişinin akciğer kanseri nedeniyle hayatını kaybetmesine yol açtığını göstermektedir.
Pasif İçiciliği Önlemek İçin Alınabilecek Önlemler
Çocuğunuzun ve kendinizin sağlığını korumak için hemen şu adımları atabilirsiniz:
- Sigarayı Bırakın: Eğer sigara kullanıyorsanız, modern tıbbi yöntemlerden ve doktorunuzdan destek alarak bu alışkanlığa son verin.
- Evinizi Koruyun: Ev içinde sigara içilmesine izin vermeyin. İçen kişilerin veya ziyaretçilerin açık havada sigara içmesini rica edin.
- Aracınızı Dumansız Tutun: Arabanızın içinde asla sigara içilmesine müsaade etmeyin.
- Çevreyi Denetleyin: Çocuğunuzun vakit geçirdiği okul ve diğer sosyal alanlarda sigara içilip içilmediğini düzenli olarak kontrol edin.
