"Oyun" Deyip Geçmeyin

Günümüzde gelişen teknoloji ile birlikte yaygınlaşan internet kullanımı yalnızca yetişkinleri değil çocuk ve ergenleri de bir o kadar etkisi altına alıyor. Dijital oyunlar gelişen teknolojinin vazgeçilmez bir parçası olurken ne yazık ki çocuklar ve ergenler bu oyunlarla çok erken yaşlarda tanışmaya başlıyorlar. Hal böyle olunca medya da sık sık karşımıza çıkan “oyun oynarken intihar etti”, “ oyunun ölümcül tuzağına düştü”, “ çağın vebası oyun bağımlılığı” vb. başlıklarla karşılaşır olduk . Çocukların internet kullanımının ve oyun oynama sıklığının artması ve ortaya çıkan tablo ebeveynleri fazlasıyla tedirgin etmekte ve endişelenmelerine sebep olmaktadır. Son zamanlarda kliniğe gelen ebeveynlerin çocukları hakkındaki kullandıkları kelimeler ve cümleler hep benzer nitelikte. “Çocuğum aşırı öfkeli, sabırsız, kontrolsüz ve saldırgan”, “ders çalışacağım diye tableti alıyor oyun oynuyor”, “ 5 dakika daha deyip bir türlü başından kalkamıyor”, “ erişimi sınırlandırdığımızda aşırı tepkiler veriyor, sinirleniyor, bağırmaya başlıyor, küfürlü konuşuyor.”, “dışarı çıkmak istemiyor” , “gün içinde hep oyundan söz ediyor”, “ bir türlü tamam sürem doldu deyip başından kalkamıyor”,” yemeğini bile bilgisayar veya tablet başına istiyor”, “ anne-baba çalışıyoruz ve kontrol etmemiz çok zor”, “ dışarı oyun oynamaya diye çıkıp arkadaşlarıyla medyada oynadığı oyunu gerçek hayata uyarladığnı görüyorum.” Tanıdık geliyor mu bu ifadeler? Ebeveynlerin yakındıkları şikayetler birbirine çok benziyor.

Görüşme esnasında ben de farkediyorum ki, çocuklar ve ergenler oynadıkları oyunlardan fazlasıyla etkileniyorlar. Dışa vuramadıkları öfke duygusunu, birkaç adam öldürüp rahatlıyorum şeklinde ifade etmekteler. Ya da kaygılı çocuk ve ergenler bu duygunun yarattığı gerilimden kaçmak için takıntılı bir şekilde oyun oynamayı tercih ediyorlar. Sosyalleşme konusunda problem yaşayan çocuk-gençler kendilerini orada daha rahat hissettiklerinden bahsediyorlar. Dikkat eksikliği hiperaktivite tanısı bulunan(DEHB) çocuklar da uzun bir süre oyun başında kalabildiklerini ifade ediyorlar. Özetle, dar bir alanda çocukluğundan itibaren tablet ve telefonla büyümüş çocukların sosyal hayata karşı deneyimleri oldukça travmatik görünüyor.

Erken dönemde dürtü ve duygularını denetleyemeyen çocukların uzun süre videolara maruz kalması, büyüdükçe oyunlara artan ilgi çocuk ve gençleri bir süre sonra BAĞIMLI hale getiriyor. Bağımlılığın alt yapısı küçük yaşlardan itibaren farkında olmadan inşa ediliyor. Dijital oyun bağımlılığı adeta gizli bir kapan gibi. Yakalandıktan sonra çıkması güç oluyor. Çocuk ve ergenler hatta yetişkinler için tehlike arz ediyor. Neden mi? Oyunların içeriğine göz atacak olursa saldırganlık, şiddet içerikli sahneler oldukça fazla. Yapılan bir araştırmada, oyun ile bağımlılık derecesinde haşır neşir olan kişilerin depresyon riskinin fazla olduğu bulunmuş. Ayrıca şiddet içerikli oyunları tercih eden kişilerin şiddete eğiliminin arttığı, şiddete duyarsızlaştığı, asosyal-antisosyal davranışlar sergilediği, kısaca kendine ve diğer kişilere zarar verdiği kanıtlanmıştır. Bir diğer araştırma ise her gün 90 dakika şiddet içerikli oyun oynayan çocukların kaygı düzeylerinin daha yüksek olduğu, akranlarına göre engellenmeye karşı daha hassas ve genel düşmanlık seviyelerinin oldukça yüksek, empati kapasitesinin ise gittikçe düştüğü bulunmuştur.

Gelelim semptomlara.. Çocuğumun bağımlı olduğunu nasıl anlarım ?

Oyun oynamaya karşı aşırı istek

Aşırı kullanım (zaman sınırlaması olmaksızın oynamak)

Yoksunluk(oyuna ulaşamadığında aşırı gergin ve öfkeli olması)

Tolerans gelişmesi( keyif alabilmek için daha fazla saat oynama isteği)

Oyun oynamak için yalan söyleme, aile ile tartışma

Kendini denetlemede güçlük

Günlük aktivitelerini(okula gitme, yemek yeme, işe gitme) sürekli erteleme

Oyundan dolayı uyku düzeninin bozulması -Kişisel sorumlulukları ihmal etme

Oyuna giremediğinde endişe yaşama, sinirlilik ve huzursuzluk hali

Akademik düşüş -Her geçen gün artarak giden oyun saatleri

Giderek dış dünyadan uzaklaşma-sosyal izolasyon( sizinle ve arkadaşları ile vakit geçirmek istemiyorsa) Dijital oyun bağımlılığından nasıl kurtulabilirler ?

Oyun bağımlılığı tedavisinde kişilerin bağımlılığa neden olan faktörleri araştırılıp analiz ediliyor ve oyun çocukların hayatında ne anlama geliyor, ne kazandırıyor tespit ediliyor. Örneğin , oyun oynama ve oyun esnasında kendini iyi hissetmenin altında takdir edilme ve başarılı olma duygusu yatıyor olabilir. Ancak çocuk ve ergenler için bu süreç birbirinden farklıdır. Altta yatan faktörlerin incelenmesi ve kişilik özellikleri göz önünde bulundurularak uygun bir terapi tekniği ve psikoeğitim programı uygulanmalıdır. Yukarıda bulunan belirtilerden birkaçı çocuğunuzda varsa mutlaka bir uzman desteği almalısınız.