Osteoporoz Nedir, Nasıl Beslenilmelidir?
Kelime anlamı ‘ gözenekli kemik ‘ olan osteporoz klinikte kemik yoğunluğundaki azalma, bunun sonucunda kemiklerin incelmesi, gözenekli hale gelmesi ve vücuda desteklik görevini yerine getirememesi, buna bağlı kırık riskinin artması ile oluşan bir hastalıktır.
Osteoporoz Risk Faktörleri nelerdir?
1. Yaş: Yaşlılarda kemik yoğunluğu azaldığından osteporoz riski daha fazladır.
2. Genetik yapı
3. Irk farklılığı: Beyaz ve Asyalı kadınlar daha fazla riske sahiptirler
4. Cinsiyet: Kadınlarda kemik yoğunluğu erkeklere göre daha azdır ve hayatları boyunca hızlı hormonal değişikliklerin olduğu periyodlarla birlikte kemik erimesi riski yüksektir.
5. Östrojen sagısında azalma veya durma, cerrahi veya erken menopoz
6. Diyette D vitamininin az alınması
7. Parathormonun bozukluğu
9. Diyette alınan kalsiyum miktarının az olması (800 mg/gün’den az olması)
10. Fiziksel aktivite azlığı ya da aşırılığı (aşırı kas kaybına yol açan durumlar)
11. Vücut yapısı (ince, narin)
12. Hastalıklar (Gastrointestinal sorunlar, kronik böbrek yetmezliği, hipertroidizm, diyabet, romatolojik hastalıklar)
13. Kalsiyum atımını hızlandıran ilaçların kullanımı ( uzun süreli steroid kullanımı) ya da kalsiyumun emilimini azaltan ilaçlar
14. Diyette aşırı tuz, protein alımı, fazla çay, kahve tüketimi (günde 5 fincandan fazla), sigara ve alkol kullanımı
Osteoporoz Tipleri
Osteoporoz menopoz sonrası (Tip 1) ve yaşlılık döneminde (Tip 2) olmak üzere iki tiptir. Birinci tip osteoporozun oluşmasından en önemli faktör östrojen salgısının azalmasıdır. Ayrıca hareketsizlik kemiklerden mineral ve protein kaybını artırarak osteoporoza zemin hazırlar. Yaşa bağlı olarak gelişen 2. tip osteoporozda en önemli neden kalsiyumun biyoyararlılığının azalması ve kalsiyum dengesinin eksiye dönmesidir.
ÖZELLİK TİP 1 TİP 2
Kadın/erkek 6/1 2/1
Yaş 51-65 75+
Kırık bölgesi vertebra,distal radius kalça ve omurga kemikleri
Kemik kaybı hızlı (%30) yavaş
Paratiroid fonksiyon azalmış ılımlı artış
Kalsiyum emilimi azalmış azalmış
Temel neden menopoza bağlı yaşlanmaya bağlı
Osteoporozun tedavisi ve korunma
Osteoporozun genel bir tedavisi yoktur, yukarıda saydığımız bazı risk faktörleri azaltılarak hastalığın oluşumu önlenebilir. Büyüme çağında düzenli fiziksel aktivite ile birlikte yeterli kalsiyum ve D vitamini alınarak kemik kütlesi doruğa çıkarılır. Kadınlar özellikle hareketsizlikten kaçınmalıdır. Yeterli kalsiyum alınmalı, kalsiyumu artı düzeyde tutmak için kalsiyum alımı günlük 1000-1200 mg/gün düzeyine çıkarılmalıdır. Diyette tuz azaltılmalı, aşırı protein alımından ve aşırı zayıflıktan kaçınılmalıdır.
Süt veya yoğurt günlük en az 2 su bardağı tüketilmeli ve tercihen az yağlı veya yağsız süt ve süt ürünleri tercih edilmelidir. Pekmez, kurubaklagiller ve yeşil sebzeler beslenme programımızda yeterince olmalıdır. Kafein içeren çay, kahve ve kola gibi içeceklerin tüketimi azaltılmalıdır. Çay ve kahvesiz olmuyor diyorsanız, yemekten hemen sonra içmek kalsiyum emilimini minimuma indireceği için yemekten 45 dakika-1 saat sonra içmeye özen göstermeliyiz.
