Orta kulak iltihapları (akut)

Orta Kulak Anatomisi ve İşleyişi

Orta kulak, kulak zarının hemen arkasında konumlanan kritik bir boşluktur. Bu bölgedeki basınç, havanın mukoza tarafından emilmesi nedeniyle doğal olarak negatif yöne eğilimlidir. Sağlıklı bir kulakta, östaki kanalı yutkunma sırasında açılarak orta kulak basıncını dış ortamla eşitler. Basınç dengelendiğinde kulak zarı tam esnekliğine kavuşur ve sesi en verimli şekilde iletir.

Ancak östaki kanalının fonksiyonu bozulduğunda basınç düşer ve ses iletiminde aksamalar başlar. Küçük çocuklarda östaki kanalı yetişkinlere oranla daha kısa ve düz bir yapıdadır; bu kanalın tam fonksiyonel anatomiye ulaşması genellikle yedi yaşından sonra gerçekleşir.

Normal İşitme Süreci Nasıl Gerçekleşir?

Sağlıklı bir işitme için dış dünyadan gelen ses dalgalarının iç kulağa kesintisiz iletilmesi gerekir. Süreç şu aşamalardan oluşur:

1. Ses dalgaları dış kulak yolundan geçerek kulak zarına çarpar.
2. Elastik yapıdaki zar titreşir ve bu titreşimi orta kulaktaki kemikçiklere aktarır.
3. Titreşimler iç kulağa ulaşarak buradaki sinir hücrelerinde elektriksel sinyallere dönüştürülür.
4. Sinyaller işitme siniri yoluyla beyindeki merkeze iletilerek anlamlandırılır.

Orta Kulak Enfeksiyonu (Otitis Media) Nedir?

Orta kulak enfeksiyonu, kulak zarının arkasındaki boşlukta meydana gelen iltihaplanmalardır. Genellikle virüs veya bakterilerin neden olduğu bu durum, soğuk algınlığı veya alerji sonrası östaki kanalının tıkanmasıyla tetiklenir. Çocuklarda anatomik farklılıklar nedeniyle daha sık görülür.

Risk Grupları ve Faktörler

Orta kulak enfeksiyonlarının daha sık görüldüğü durumlar şunlardır:

• 5 yaş altı çocuklar ve erkek çocuklar,
• Biberonla beslenen bebekler,
• Kreş veya yuva gibi kalabalık ortamlarda bulunanlar,
• Sigara dumanına maruz kalan ve iyi havalandırılmayan ortamlarda yaşayanlar.

Orta Kulak İltihabı Türleri

Çocuklarda en sık karşılaşılan iki temel tablo bulunmaktadır: Seröz (Efüzyonlu) Otitis Media ve Akut Otitis Media.

1. Seröz Orta Kulak İltihabı (Sıvı Birikimi)

Östaki borusunun viral enfeksiyonlar veya alerji nedeniyle tam açılamaması sonucu oluşur. Orta kulakta oluşan negatif basınç dokulardan sıvı çeker ve bu bölge sıvı ile dolar. Eğer bu sıvı zamanla koyulaşırsa tablo sekretuar otitis media (kronikleşmiş sıvı) halini alır.

Belirtiler ve Tanı: Seröz otit genellikle ateş veya ağrı yapmayan "sessiz" bir hastalıktır. Çocuklarda şu belirtilerle fark edilebilir:

• Televizyonun sesini çok açma veya yakından izleme,
• Seslenildiğinde tepki vermeme veya geç cevap verme,
• Okul başarısında düşüş ve derslere ilgisizlik,
• "s" ve "z" gibi sessiz harflerin telaffuzunda bozulma.

Tedavi Yöntemleri: Tedavide öncelikle antibiyotikler, mukoza şişliğini azaltan ve mukus kıvamını incelten ilaçlar kullanılır. Sakız çiğnemek ve balon şişirmek östaki fonksiyonuna yardımcı olabilir. İlaç tedavisine yanıt alınamayan (6-8 hafta süren) veya 20-25 dB üzerinde işitme kaybı olan durumlarda cerrahi müdahale (havalandırma tüpü) tercih edilir.

2. Akut Orta Kulak İltihabı (İltihaplı Durum)

Bakteri veya virüslerin boğazdan östaki kanalı yoluyla orta kulağa ulaşmasıyla oluşur. Mukozanın şişmesiyle orta kulak bloke olur, iltihaplı sıvı birikerek kulak zarını dışa doğru iter.

Belirtiler:

• Şiddetli kulak ağrısı ve yüksek ateş,
• Kusma, iştahsızlık ve huzursuzluk,
• Bebeklerde sürekli kulak çekiştirme,
• Kulak zarının delinmesi durumunda kulak akıntısı.

Cerrahi Tedavi ve Havalandırma Tüpü Uygulaması

Cerrahi tedavide kulak zarına havalandırma tüpü takılır. Bu işlemle işitme kaybı hızla düzelir. Gerekli durumlarda geniz eti (adenoid vejetasyon) ve bademcikler de alınabilir.

Önemli Uyarı: Çocuğunuzda işitme kaybı, denge bozukluğu veya kulak ağrısı şüphesi varsa, kalıcı hasarları önlemek adına vakit kaybetmeden bir Kulak Burun Boğaz (KBB) uzmanına başvurulmalıdır.