Obezite ,

Obezite Nedir ve Nasıl Tedavi Edilir?

Obezite, vücutta fiziksel standartları aşan oranda yağ dokusunun birikmesi olarak tanımlanır. Temel olarak kalori alımının harcanan enerjiyi aşması durumunda ortaya çıkan bu tablo, günümüzde dünyanın en kritik sağlık sorunları arasında yer almaktadır. Türkiye'de obezite oranı yaklaşık %28 seviyelerine ulaşmış durumdadır.

Çok sayıda etkenin tetiklediği obezite, belirli bir eşiğin üzerine çıktığında insan sağlığını doğrudan tehdit eder. Bu aşamada kararlı bir tedavi süreci şarttır. Obezite cerrahisi, kalıcı kilo kaybını etkin bir şekilde sağlayan en güçlü yöntem olarak kabul edilmektedir.

Morbid Obezite İçin Cerrahi Tedavi ve Adaylık Şartları

Cerrahi müdahale öncesinde kişinin obezite derecesini belirlemek için Vücut Kitle İndeksi (VKİ) kullanılır. VKİ, vücut ağırlığının (kg), boyun (m) karesine bölünmesiyle hesaplanır. Bu değerlere göre yapılan sınıflandırma ve sağlık riskleri şu şekildedir:

Kilo kaybı (bariatrik) cerrahisi, sindirim sisteminde yapısal değişiklikler yaparak gıda alımını sınırlandırır. Bu operasyonlar sadece kilo vermeye yardımcı olmakla kalmaz, obezite kaynaklı kronik hastalık risklerini de minimize eder.

Gastrik Bypass Cerrahisi Nedir?

Gastrik bypass, dünya genelinde ve özellikle ABD'de en sık uygulanan bariatrik cerrahi yöntemidir. Bu yöntem, sağlıklı bir diyet ve düzenli egzersizle desteklendiğinde uzun dönemli kalıcı kilo kaybı sağlar. Ancak bu prosedürün yaşam şeklinde kalıcı değişiklikler gerektiren büyük bir ameliyat olduğu ve belirli riskler taşıdığı unutulmamalıdır.

Gastrik Bypass Kimlere Uygulanır?

Diyet ve egzersizle ideal kilosuna ulaşamayan veya bu kiloyu koruyamayan bireylerde şu kriterler aranır:

• Vücut kitle indeksinin (VKİ) 40 veya üzerinde olması.
• VKİ’nin 35 – 39,9 arasında olması ve buna eşlik eden şeker hastalığı veya yüksek tansiyon gibi sağlık sorunlarının bulunması.

Sleeve Gastrektomi (Tüp Mide) Yöntemi

VKİ değeri 50’nin üzerinde olan hastalarda, doktorlar gastrik bypass’a alternatif olarak sleeve gastrektomi (tüp mide) önerebilir. Başlangıçta iki aşamalı cerrahinin ilk adımı olarak planlanan bu yöntem, günümüzde tek başına gösterdiği yüksek etkinlik sayesinde birincil tercih haline gelmiştir.

Tüp mide ameliyatının özellikleri:

• Gıda alımı kısıtlanır ancak ince bağırsaklara müdahale edilmez.
• Gıdaların emilimi bozulmadığı için bypass sonrası gereken ekstra vitamin desteğine genellikle ihtiyaç duyulmaz.
• Teknik olarak daha kolay ve kısa sürede uygulanır.
• En önemli dezavantajı, çok uzun dönemli sonuçlarına dair verilerin henüz tam olmamasıdır.

Operasyonun Riskleri ve Komplikasyonları

Her büyük cerrahi girişimde olduğu gibi kanama, enfeksiyon ve anestezi reaksiyonları temel risklerdir. Gastrik bypass özelinde görülebilecek diğer komplikasyonlar şunlardır:

• Vitamin ve mineral eksikliği (Tüp midede nadirdir).
• Dehidratasyon (vücutta sıvı azlığı) ve safra taşları.
• Mide ülseri kanaması ve bazı gıdalara karşı tahammülsüzlük.
• Kan şekeri düşüklüğü ve Dumping sendromu.

Nadir fakat ciddi komplikasyonlar arasında; bacaklarda kan pıhtısı oluşumu, dikiş hatlarından kaçak, sindirim sisteminde darlıklar ve hayati risk yer almaktadır.

Ameliyat Hazırlığı ve Uygulama Süreci

Ameliyat kararı sonrası hasta; diyetisyen, cerrah, endokrinolog, psikiyatrist, kardiyolog ve göğüs hastalıkları uzmanından oluşan profesyonel bir ekip tarafından taranır. Operasyondan önceki haftalarda düşük kalorili, son günlerde ise sadece sıvı diyet uygulanması istenir.

Ameliyat Esnası

Operasyonlar genel anestezi altında gerçekleştirilir. Cerrah, laparoskopik (kapalı) yöntemle küçük kesiler üzerinden işlemi yapar. Bypass operasyonunda midenin bir kısmı ayrılır ve doğrudan ince bağırsağa bağlanır. Bu sayede yağ ve kalori emilimi azalır. Kapalı cerrahi sayesinde hastalar aynı gün ayağa kalkabilir ve daha az ağrı hissederler.

Ameliyat Sonrası Dönem

Ameliyatın ertesi günü kaçak testi yapılır ve sorun yoksa sıvı alımına başlanır. Hastanede kalış süresi şehre göre 3-5 gün arasındadır. İlk 5 hafta boyunca diyetisyen programına sıkı uyum şarttır. İlk 3-6 ayda hızlı kilo kaybına bağlı olarak şu belirtiler görülebilir:

• Kas ağrıları ve yorgunluk hissi.
• Üşüme ve cilt kuruluğu.
• Saçlarda incelme veya dökülme.
• Duygu durum değişiklikleri.

Cerrahi Sonrası Elde Edilen Kazanımlar

Ameliyat sonrası 18 aylık süreçte, fazla kilonun %60 – %70’inden kurtulmak mümkündür. Kurallara uyulduğu takdirde bu kilo ömür boyu korunabilir. Ayrıca cerrahi şu hastalıkların düzelmesini sağlar:

1. Tip 2 Diyabet ve Yüksek Tansiyon
2. Yüksek Kolesterol ve Uyku Apnesi
3. Reflü Hastalığı

Bu iyileşmeler kalp krizi ve inme riskini azaltırken, yaşam kalitesini ve hareket kapasitesini zirveye taşır. Unutulmamalıdır ki bu cerrahi teknikler geri dönüşsüzdür.