Kaygı bozukluğu mu? Dehb mi? Dehb: dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu
DEHB, hiperaktivite, dürtüsellik ve dikkat alt başlıkları olan ve birçok davranışsal semptomu kapsayan bir tanımdır. Belirtileri arasında;
- sık sık önemsiz hatalar yapmak
- öncelik sıralaması yapmakta ve işleri zamanında yetiştirmekte zorlanmak
- araç-gereçleri, notları, ödevleri sık kaybetmek ve/veya unutmak
- duygu durumunda hızlı değişimler ve duyguyu düzenlemekte güçlük
- kıpır kıpırdır, gerekli durumlarda sakinlik gösteremez
- çok konuşmak ya da sesler çıkarmak
- sıra beklemekte zorlanmak, söz kesmek sık görülür gibi…
Ancak DEHB en çok kaygı bozuklukları ve travma sonrası stres bozukluğu ile karıştırılabilmektedir. Bu noktada ayırıcı tanı çok önemlidir. Çocuğun başedebileceğinden daha fazla stres durumuyla karşı karşıya kalması yada ölüm, kaza, afetler ve boşanma gibi büyük oranda tehdit, korku ve güvenlik zaafiyeti oluşturan durumlar sonrasında da benzer belirtiler gözlenebilmektedir.
Kaygı bozukluğu ve/veya travma sonrası stres bozukluğu durumunda, çocuğun yaşadığı stresle başedebilmesi yani bu stres durumundan kendisini koruyabilmesi için sinir sistemi tarafınca kimi tepkiler ortaya çıkarılır. Bu tepkiler arasında;
- uykuya dalma ve sürdürmede güçlük çekmek
- çevredeki ses ve hareketlere karşı aşırı duyarlılık göstermek
- değişen tüm durumlara karşı tepkili olmak
- dikkatini verememek, seçim yapmakta güçlük çekmek
- sakinleşmekte zorlanmak
- orada değilmiş ya da sizi duymuyormuş gibi davranmak
- yoğun öfke ve hırçınlık göstermek
- ebeveyninden ayrılmakta zorluk yaşamak
- çeşitli korkular geliştirmek
- sürekli düzenleme ihtiyacında olmak
- belirli bir amaca yönelik olmayan hareketlilik halinde olmak vb. bulunmaktadır.
Tüm bu belirtiler, başedemediği bir durumun içinde yoğun kaygılar barındıran ebeveynlerin varlığında, yine kontrolünü kolayca kaybedebilen ebeveynlerin varlığında ve çatışmalı aile yapısı içinde daha da pekişen davranışlara dönüşebilmektedir.
Çocukların olumsuz görünen davranışlarının ardında ilgi, sevgi ve güvenlik ihtiyacı bulunur. Erken müdahale her zaman hayat kurtarır..
