Kadınlarda kısırlık (infertilite)

Kadın İnfertilitesi (Kısırlık) Nedir?

Bir yıl boyunca düzenli cinsel ilişki yaşanmasına rağmen gebelik oluşmaması durumu infertilite (kısırlık) olarak tanımlanır. Günümüzde yaklaşık her 6 çiftten birinde görülen bu durum, hem kadın hem de erkek kaynaklı faktörlerden meydana gelebilmektedir. Yapılan araştırmalar, kısırlık nedenlerinin dağılımını şu şekilde göstermektedir:

Kadın İnfertilitesi Neden Olur?

Kadınlarda kısırlığın en yaygın nedeni yumurtlamanın olmaması veya seyrek gerçekleşmesidir. Kadınların yumurtlama kapasitesi yaşın ilerlemesiyle birlikte doğal bir azalma sürecine girer. Ancak bu biyolojik sürecin dışında yumurtlamayı olumsuz etkileyen pek çok faktör bulunmaktadır:

• Hormonal dengesizlikler ve hipofiz bezi tümörleri
• Aşırı yüksek veya düşük vücut ağırlığı
• Sigara, alkol ve uyuşturucu kullanımı
• Aşırı stres ve sağlıksız beslenme alışkanlıkları
• Yumurtalık kistleri ve tümörleri
• Diyabet gibi kronik hastalıklar ve bazı ilaçların kullanımı
• Aşırı ağır egzersiz programları

Tüplerdeki Anormallikler ve Yapışıklıklar

Sağlıklı bir gebelik için yumurtalıktan atılan yumurtanın tüpler aracılığıyla rahme ulaşması ve bu yolculuk sırasında sperm tarafından döllenmesi gerekir. Tüplerdeki herhangi bir hasar veya tıkanıklık bu süreci engeller. Tüp hasarlarının başlıca nedenleri şunlardır:

1. Enfeksiyonlar ve geçirilmiş ameliyatlara bağlı yapışıklıklar.
2. Endometriozis (çikolata kisti hastalığı).
3. Miyom, polip ve doğuştan gelen anatomik anomaliler.
4. DES sendromu (gebelik sırasında kullanılan ilaç kaynaklı bozukluklar).

Rahim Ağzı (Servikal) Problemleri

Rahim ağzındaki yapısal veya işlevsel sorunlar spermlerin yumurtaya ulaşmasını zorlaştırabilir. Servikal stenoz (rahim ağzı darlığı), iltihabi durumlar (servisit) veya anormal rahim ağzı salgısı bu engeller arasındadır. Nadir durumlarda kadının bağışıklık sistemi spermi bir tehdit olarak algılayıp yok edebilir.

İnfertilite Teşhisi Nasıl Konulur?

Kısırlık teşhisi için çiftlerin tıbbi geçmişi, cinsel yaşamı, diyet ve egzersiz alışkanlıkları detaylıca incelenir. Doktorunuz yumurtlama takibi için ultrason ve kan testleri isteyecektir. Teşhis sürecinde kullanılan ileri tetkikler şunlardır:

• Histeroskopi: Işıklı bir cihazla rahim içinin gözlenmesi.
• Laparoskopi: Karın bölgesinden küçük bir kesi ile girilerek organların incelenmesi.
• Histerosalpingografi (HSG): İlaçlı rahim filmi ile tüplerin ve rahim yapısının görüntülenmesi.
• Sperm Analizi: Partnerin sperm sayı ve kalitesinin değerlendirilmesi.

Kısırlık Tedavi Yöntemleri

Tedavi planı, sorunun kaynağına göre kişiye özel olarak belirlenir. Tedavi sürecinde hormon terapileri, antibiyotikler veya cerrahi müdahaleler (miyom/polip alımı, yapışıklıkların giderilmesi) uygulanabilir.

• Aşılama (İntrauterin İnseminasyon): Sperm sayısının düşük olduğu durumlarda, yıkanmış spermlerin doğrudan rahim içine yerleştirilmesi işlemidir.
• Yardımcı Üreme Teknikleri (ART): Tüp bebek gibi yöntemlerle yumurta ve spermin laboratuvar ortamında döllenerek rahme yerleştirilmesidir.

Kısırlığı Önlemek İçin Alınabilecek Önlemler

Genetik ve doğuştan gelen sorunlar önlenemese de, yaşam tarzı değişiklikleri ile risk azaltılabilir. Kişisel hijyene dikkat etmek, sigara ve alkolden uzak durmak, cinsel yolla bulaşan hastalıklara karşı korunmak ve spermlere zarar verebilecek kayganlaştırıcı ürünlerden kaçınmak önemlidir.

Şu belirtiler varsa vakit kaybetmeden doktorunuza danışın:

• Anormal vajinal akıntı veya kanama
• Adet düzeninde belirgin değişiklikler
• Cinsel ilişki sırasında ağrı
• Genital bölgede yara veya kaşıntı