Kadın genital organlarında görülen enfeksiyonlar
İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir
Kadın Genital Organ Enfeksiyonlarına Genel Bakış
Kadın genital organ enfeksiyonları, birden fazla mikrobun bir araya gelerek oluşturduğu, doku harabiyetine yol açabilen ve üreme fonksiyonlarını ciddi şekilde tehlikeye sokan klinik durumlardır. Genital sistem, karın boşluğu ile dış dünyayı birbirine bağlayan açık bir yol olduğu için enfeksiyonlara karşı çeşitli doğal savunma mekanizmalarına sahiptir.
Vajinal asidite (pH), servikal mukus, her ay yenilenen endometrium tabakası ve epitel örtüsü mikropların yerleşmesini zorlaştırır. Ancak; doğum, düşük, cerrahi müdahaleler, bilinçsiz antibiyotik kullanımı ve östrojen yetersizliği gibi faktörler bu savunma hattını bozarak enfeksiyon gelişimine zemin hazırlar.
Servisitler: Rahim Ağzı İltihabı
Rahim ağzının (serviks) iltihaplanmasına servisit denir. Serviks; vajina içinde kalan portio-uteri (ektoserviks) ve üst kısımda kalan endoserviks olmak üzere iki kısımdan oluşur.
Akut Servisit
Bu durumda portio kırmızı ve ödemli bir hal alır. Bol miktarda, cerahatli ve kötü kokulu akıntı en belirgin semptomdur. Genellikle kandida, trichomonas ve gonore gibi mikroplar neden olur. Tanı sürecinde smear testi, kolposkopi ve gerekirse biyopsi ile kanser taraması yapılması hayati önem taşır.
Kronik Servisit
Akut servisitin tedavi edilmemesi sonucu oluşur. Servikal kanaldaki girintilerde (kriptler) mikroplar uzun süre saklanabilir. Muayenede Nabothi kistleri adı verilen iltihap odakları ve erezyon halkası gözlemlenebilir. Tedavide inatçı vakalar için konizasyon veya ileri yaşlarda uterusun alınması seçenekleri değerlendirilir.
Serviks Erozyonu (Yara)
Rahim ağzındaki epitel dokunun hasar görmesi veya değişmesi durumudur. Üç ana başlıkta incelenir:
- Erosio-vera (Hakiki Erozyon): Epitel örtüsünün dökülerek alttaki bağ dokusunun açığa çıkmasıdır.
- Erosio-simpleks: Silindirik epitelin dışarı doğru taşmasıdır.
- Konjenital Erozyon: Yeni doğanlarda hormonal etkiyle görülen doğal bir durumdur.
Tedavi Süreci: Şikayeti olmayan ve smear testi negatif çıkan küçük erozyonlar takip edilir. Ancak aşırı akıntı varsa kültür sonucuna göre ilaç tedavisi, koterizasyon (yakma) veya kriyoterapi (dondurma) uygulanır.
Ektropion (Eversion)
Özellikle zorlu vajinal doğumlardan sonra rahim ağzında oluşan yırtıklardır. Emmet yırtığı olarak da bilinen bu durumda rahim ağzı dudakları dışa döner. Bu açıklık, sürekli akıntıya ve gebelik durumunda servikal yetmezlik kaynaklı düşüklere neden olabilir.
Endometritis: Rahim İçi İltihabı
Uterus boşluğunu döşeyen endometrium tabakasının enfeksiyonudur. Normal şartlarda aylık dökülme ve servikal bariyer sayesinde korunur. Ancak doğum, düşük, RİA (spiral) kullanımı veya cerrahi müdahaleler bu bariyeri bozabilir.
| Tür | Özellikler | Tedavi |
|---|---|---|
| Akut Endometrit | Doğum ve operasyon sonrası gelişir. | Yatak istirahati, antibiyotik (Penisilin, Tetrasiklin). |
| Kronik Endometrit | Genellikle tüp enfeksiyonları ile birliktedir. | Östrojen desteği, varsa RİA'nın çıkarılması. |
Tüba (Kanal) Enfeksiyonları
Gonokoklar ve Klamidya, tübalarda tıkanıklık ve hasar yaparak infertiliteye (kısırlık) yol açan en önemli ajanlardır. Ayrıca tüberküloz basili de tübaların sertleşmesine ve kısalmasına neden olabilir. Enfeksiyonlar; ateş, bulantı ve pelvik ağrı ile kendini gösterir. Tanı için HSG (rahim filmi) veya laparoskopi kullanılır.
Salpingo-Ooforitis (Adneksit)
Enfeksiyonun tübalardan yumurtalıklara sıçraması durumudur. İltihabın türüne göre şu isimleri alır:
- Pyosalpinx: Tüba içinde cerahat birikmesi.
- Hidrosalpinx: Seröz sıvı birikmesi.
- Hematosalpinx: Kan birikmesi.
Günümüzde bu tabloya bağlı kısırlık vakalarında mikrocerrahi yerine tüp bebek yöntemi öncelikli olarak tercih edilmektedir.
Parametritis ve Peritonitis
Parametritis (Pelvik Sellulit): Rahmi pelvis duvarına bağlayan bağ dokusunun iltihabıdır. Genellikle steril olmayan müdahaleler sonucu oluşur. Dokuda "tahta sertliği" oluşması tipik bir bulgudur.
Peritonitis: Karın zarı iltihabıdır. Karında şişlik, kusma, hızlı nabız ve barsak seslerinin durması gibi ağır bir tablo ile seyreder. Bakterisiz peritonitis ise tümör sapı dönmesi veya karın içine kan/idrar sızması gibi mekanik nedenlerle oluşabilir.
Puerperal Enfeksiyon (Lohusalık Humması)
Doğumdan sonraki ilk 10 gün içinde 24 saat süren 38°C ve üzeri ateş, puerperal enfeksiyon belirtisidir. Korunmak için doğum sırasında asepsi kurallarına uyulmalı ve hasta erken mobilize edilmelidir. Tedavide geniş spektrumlu antibiyotikler ve gerekirse heparin kullanılır.
Meme İltihapları (Mastitis)
Lohusalık döneminde meme başındaki çatlaklardan giren mikropların (özellikle Staphylococcus aureus) yol açtığı enfeksiyondur.
- Belirtiler: Yüksek ateş, halsizlik, memede kızarıklık ve ağrılı sertlik.
- Tedavi: Sefalosporin grubu antibiyotikler kullanılır.
- Önemli: Emzirmeyi tamamen durdurmak gerekmez; ancak şiddetli ağrı varsa 24-48 saat ara verilebilir. Korunma için meme uçları her emzirmeden sonra temizlenmeli ve uygun kremlerle desteklenmelidir.
