Erkeklerde Kısırlık Sorunu
İNFERTİLİTE ( KISIRLIK ) ve ERKEKLERDE KISIRLIK SORUNU
İnfertilite ( Kısırlık ) ;
Çiftlerin bir yıl korunmasız, düzenli bir cinsel ilişkisine rağmen doğal yolla gebelik sağlayamamasıdır. Normal koşullarda çocuk sahibi olmak isteyen çiftler 6 ay içerisinde % 65 , bir yıl içinde de de % 90 ihtimalle gebelik sağlayabilirler. Bu sebeble hiçbir problemi olmayan yeni evli bir çiftin bir takım önerilerle bir yıl cocuk sahibi olmaları için beklenmesi uygun olur . Ancak bu süreyi tamamlayan çocuk sahibi olamamış veya cocuk sahibi olmasına engel oluşturabilecek bir hastalık söz konusu çiftlerde tıbbi yardım tavsiye edilmelidir. Bu çiftler kadın doğum uzmanı ve üroloji uzmanı tarafından ortak, koordineli bir değerlendirmeyle tetkik edilip takipleri yapılmalıdır.
İnfertil bir çiftte genel yaklaşımda önemli nokta, her çift için uygun yolun seçilmesi, infertilite süresi, çiftlerin yaş durumları gibi tanımlayıcı faktörlerin değerlendirilmeye alınmasıdır.
İnfertiliteye yaklaşımda en büyük değişim, tek başına kadının veya erkeğin değerlendirilmesinden çok, sorunun bir aile problemi olarak kabul edilmesi, değerlendirme ve tedavinin her iki eşi de kapsamasının gerekliliğinin genel kanı olarak kabul görmesidir. WHO’nun ( Dünya Sağlık Örgütü ) yaptığı bir çalışmada erkek ve kadınların yaklaşık eşit oranda ( Erkek: %45, Kadın: %47 ) fonksiyonel üreme bozukluğuna sahip olduğu ve erkeklerin % 6’sında azospermi ve kadınların % 16’sında over yetmezliği gibi ciddi şekilde kısırlık problemi yaratan tanılar saptanmıştır. Genel olarak infertilitenin 1/3’ünden erkekler, 1/3’ünden kadınlar ve 1/3’ünden de her iki partner birlikte sorumlu tutulmuştur. Ancak son yıllarda tüp bebek konusunda deneyimlerin artması ve özellikle eskiden umutsuz olan azospermik erkek hasta grubunda MikroTese ( erkeğin hayalarından mikrocerrahi tekniklerle sperm bulunup çıkarılması ) yöntemlerinin geliştirilmesi ve bu erkeklerin % 50 oranında çocuk sahibi olabilmeleri ile beraber tedaviye başvuran erkek infertil hasta populasyonunda artışa sebeb olmuştur.
İnfertiliteyle başvuran çiftlerin araştırmasında üroloji uzmanlarınca erkek partner değerlendirilmelidir. Erkeğin öncelikli olarak araştırılması kolay, ucuz ve çabuk sonuçlanabilir olması açısından avantajlıdır.
Erkeklerin değerlendirilmesine iyi bir hikaye alınarak başlanılması, bu hasta grubunun takiplerini kolaylaştıracaktır. Eş ile beraber hikayenin alınması, infertilitenin süresi, cinsel aktiviteleri, seksüel fonksiyonlar, kadın faktörü sorgulanmalıdır. Üreme üzerine olumsuz etkileri olan hastalıklar ( şeker hastalığı, karaciğer hastalığı, böbrek hastalığı, nörolojik hastalıklar ), ilaç kullanımları, geçirilmiş enfeksiyonlar, yüksek ateşli hastalıklar, geçirilmiş cerrahi müdahaleler, yüksek ısı, kimyasal ajanlar, sigara ve alkol tüketimi olumsuz sperm parametreleri oluşturabilir.
Fizik muayenede genel olarak vücut yapısı, kıllanma durumu, meme gelişimi, kadın tipi görünüm incelenmelidir. Ürolojik muayenede penis, idrar kanalı ağzı, testisler( hayalar ), epididim ,sperm kanalları, prostat, varikosel varlığı değerlendirilmelidir. Varikosel, erkeklerde infertilitenin en sık sebebidir. Testislere ulaşan damar paketi içerisindeki toplardamarların genişlemesi, yani varisleşmesidir. İnfertilite sebebiyle üroloji uzmanına başvuran erkeklerin % 40‘ ında gözlenir. Temel olarak testislerde ısı artışına sebeb olarak sperm hücrelerini bozar. Ayrıca, testisin çevresinde kan göllenmesi olduğu için kanın içindeki bazı zararlılar direk olarak testise etki ederek sperm hücrelerinin hareketliliğini ve kalitesini etkiler.
İnfertil erkeğin değerlendirilmesinde pek çok test mevcuttur. Ancak ne her erkek tek bir test ile yeterince değerlendirilebilir ne de bütün testler her hastaya mutlaka yapılmalıdır. İnfertil erkeğin incelenmesinde ilk değerlendirme ucuz, hızlı ve karar verdirici olmalıdır. Sperm testi ( semen analizi, spermiyogram ) ilk istenecek tetkiktir. Doğru karar açısından bir ay içinde yapılmış 2 semen analizi görülmelidir. Semenin rengi, akışkanlığı, iltihabi hücre varlığı, sperm sayısı, hareketi , anormal yapılı spermlerin varlığı değerlendirilir. Hiç sperm bulunmaması halinde pellet testi uygulanmalı ve teyit edilmelidir. Sperm testinde hiçbir sperm hücresinin bulunmaması azospermi olarak ifade edilir ve infertil olan erkeklerin % 15’ inde görülür. Bu hastalar bile uygun tedavi ile mikrocerrahi tekniklerle sperm bulunursa % 50 – 60 oranında çocuk sahibi olabilirler. Sperm testi bozukluğu olan hastalarda duruma göre daha ileri, tetkikler yapılarak tedavi süreci belirlenmeye çalışılır. Hormon testleri, genetik analizler, doppler ultrasonografi, transrektal ultrasonografi her hasta için istenecek ileri testler olmamakla beraber gereklilik halinde yapılmalıdır. Ancak buna rağmen bazen infertilite nedeni olarak birden fazla faktör etkili olabilir. Yeni çalışmalar sperm bozukluğunda faktörlerin duruma göre çok yönlü araştırılmasını önermektedir.
Sonuç olarak hikaye , fizik muayene, semen analizi ve tanı testlerine dayanarak hasta belirli bir tanı kategorisine konularak tedaviye başlanır.Nedensel faktörlerin spesifik tedavisi yanısıra antioksidandan zengin diyetler de önerilmektedir. Tedavi süreci içerisinde infertil erkek hastanın tedaviye vereceği cevap ve kadın faktörün durumuna göre yardımcı üreme teknikleri uygulanabilir. Aşılama , klasık tüp bebek ( IVF ) , mikroenjeksiyon tüpbebek ( ICSI ) gibi yardımcı üreme teknikleri seçilebilir. Yine bunların seçimi ve uygulanabilirliği infertil çiftlerin durumu ve semen analizi parametrelerine göre belirlenerek infertil çiftlere en uygun tedavi seçimi yapılıp maksimum düzeyde sonuç almak mümkün olur.
