ÇOCUKTA SALDIRGANLIK

ÇOCUKTA SALDIRGANLIK

 

Saldırganlık doğuştan var olduğu kabul edilen bir dürtüdür. Yaşam ve ölüm içgüdüsü bireyin davranışlarına yön veren yadsınamaz bir durumdur. İnsanlarda mevcut olan ölüm içgüdüsü zaman zaman saldırganlık olarak ortaya çıkar. Bu bazen insanın kendisine bazen de çevredeki diğer insanlara yönelerek varlığını sürdürür. Çocuk bazen akranlarına vurarak, ısırarak, eşyaları fırlatarak, tekmeleyerek, tükürerek ve zarar vermeyi amaçlayan tehditler şeklinde çevresine sözel saldırılarda  bulunarak saldırganlığı çevresine yöneltirken, bazen de kendisine yönelterek tırnak yeme, saç koparma vb. uyum bozuklukları gösterebilir.

Saldırganlık, genellikle bir engellenme durumunda organizmanın verdiği bir tepki olarak ele alınabilir. Ancak bireyin kişilik özellikleri ile yakından ilgilidir. Aynı duruma, farklı kişilik özelliklerine sahip bireyler farklı tepkiler verebilirler. Çocuğun sık sık yaramazlık yapması, ara sıra kavga etmeleri onların saldırgan çocuk oldukları anlamına gelmez. Çocuğu saldırgan olarak tanımlamak için bu davranışı sık sık tekrarlıyor olması gerekir.

ÖZELLİKLERİ

• Saldırgan çocuklar yaşıtları ve büyükler ile çok sık kavga ederler.
• Çevreleriyle uyumlu ilişkiler kuramazlar.
• İsteklerini bağırıp çağırarak, tehdit ederek dile getirirler. Anne babaya bağırırlar.
• Öfke nöbetleri geçirirler.
• Kendilerine zarar verebilecek davranışları çekinmeden yaparlar.
• Çevredeki çocuklara veya hayvanlara saldırabilir, işkence yapabilirler.
• Kendilerini haklı çıkarma eğilimindedirler.
• Sorunları kavga ederek çözmeye çalışırlar.
• Kuralları çiğner ve sık sık cezalandırılırlar.
• Aldıkları cezadan etkilenmez, kısa sürede tekrarlarlar.

 

NEDENLERİ

Çocuklarda saldırgan davranışlara neden olan bu tür davranışları tetikleyen bazı etkenler vardır. Çocuğun saldırganlığı düzeltilmek isteniyorsa öncelikle bu nedenlerin ortaya çıkarılmasında yarar vardır. Çocuğun dışa vurduğu bu davranışlar hiçbir zaman nedensiz değildir.

 

• İlgi ve sevgi eksikliği
• Babanın uzun süreli yokluğunda, annenin sürekli çocuğun etrafında olması
• Çocuğa aile içinde sözel ve fiziksel şiddet uygulanması, fazla ceza verilmesi, tehdit edilmesi, alay edilmesi.
• Saldırgan davranışların ebeveynler tarafından ödüllendirilmesi
• Televizyon ve kitle iletişimim araçlarının olumsuz etkisi
• Fizyolojik sorunlar,Beyin zarı iltihabı, beyin zedelenmesi
• Evdeki eğitim ortamının tutarsızlığı ve dengesizliği, anne babanın sık sık tartışması veya birbirlerine karşı saldırganca tutumlar sergilemeleri
• Evde veya çevresinde saldırgan davranışlarda bulunan bir modelin varlığı
• Çocuğun sürekli baskı ve kısıtlamayla karşı karşıya kalması.
• Çocukta var olan fazla enerjinin boşaltılmaması.

 

NASIL ÖNLENEBİLİR? / ÖNERİLER

• Anne baba çocuğa karşı sergiledikleri tutumları gözden geçirmelidirler.
• Anne babalar çocuklarda görülen saldırganlık ve nedenleri konusunda bilgi sahibi olmalıdırlar.
• Çocuklar davranışları hakkında gergin oldukları zamanlarda konuşmaktan kaçınmalı, sakinleştikleri ve kendilerini rahat hissettikleri anlarda konuşulmalıdır.
• Çocuğun saldırgan davranışları dayakla cezalandırılmamalıdır. Bu, çocuğa saldırganlık örneği sergilemekten başka bir işe yaramaz.
• Saldırgançocukların özellikle baba ile daha çok birlikte olması sağlanmalıdır.
• Anne baba, çocuğa yaklaşım biçiminde ortak ve tutarlı bir tutum içinde olmalıdır.
• Anne babalar kendi davranışları gözlemlemeli, saldırganlık içeren yaklaşımları ve tavırları olup olmadığını analiz etmelidirler.
• Çocuklara yaklaşım biçiminin sağlıklı iletişim kuralları çerçevesinde olmasına özen gösterilmelidir.
• Çocuk öfkesini saldırgan davranışlara başvurmadan doğru şekilde ifade etmeyi öğrendiğinde takdir edilip ödüllendirilmelidir.
• Çocuğa önemli olduğu hissettirilmelidir.
• Çocuğa “Dur”, “Yapma”, “Dokunma”, “Hayır”, “Olmaz” gibi engelleyici ifadeler yerine dolaylı ifadeler yeğlenmeli ve yönlendirici olunmalıdır.
• Çocuğun aynı davranışlar kendisine yapıldığında neler hissedeceğini düşünmesine ve fark etmesine yardımcı olunmalıdır.
• Evde ve okulda yerine getirebileceği görev ve sorumluluklar verilmesi saldırganlığı azaltabilir.
• Evde TV izleme konusunda bilinçli bir yaklaşım sergilenmelidir.
• Çocuğun dışarıda oynamasına izin verme, bu çocuğun gerilimini azaltır ve enerjisini boşaltma imkânı sağlar.
• Çocuk arkadaş grupları içinde bulunmaya teşvik edilmelidir.
• Çocuk saldırgan davranışlar sergileyerek bir şey elde etmeye çalıştığında isteği yerine getirilmemelidir.
• Çocuğa saldırgan davranışları sonucunda neler olabileceği anlatılmalıdır.

 

KAYNAKÇA

• Davranış Bozukluğu Gösteren Çocukları Tanıma ve Anlama, Dr. Semai Tuzcuoğlu & Dr. Necla Tuzcuoğlu, İstanbul 2005, Morpa Kültür Yayınları

• Çocuğum Büyüyor, Adalet Kandır, İstanbul 2004, Morpa Kültür Yayınları

Çocuk Olmak, Nazan Akagündüz & Çiğdem Yavuz, İstanbul 2004, İletişim Yayınları