Çocuk ve ergen psikolojisi
İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir
Çocuk ve Ergenlerde Görülen Temel Problemler
Çocukluk ve ergenlik dönemi, bireyin fiziksel, zihinsel ve ruhsal gelişiminin en kritik evrelerini kapsamaktadır. Bu süreçte karşılaşılan davranış bozuklukları, konuşma güçlükleri ve duygusal problemler, doğru müdahale edilmediğinde yetişkinlik dönemini de olumsuz etkileyebilmektedir. Aşağıda, çocuk ve ergenlerde en sık rastlanan temel problemler ve bu durumların özellikleri detaylandırılmıştır.
Konuşma Bozuklukları
Çocuklarda dil gelişimi farklı hızlarda ilerlese de bazı durumlar uzman desteği gerektirir. Konuşma bozuklukları genel olarak üç ana başlıkta incelenir:
- Gecikmiş Konuşma: Çocuğun 2 yaşına gelmesine rağmen henüz birkaç kelime dahi söyleyememesi durumudur.
- Artikülasyon Bozukluğu: Kelimelerin yanlış telaffuz edilmesidir. Örneğin; "araba" yerine "ayaba" denilmesi bu duruma örnektir.
- Kekemelik: Bir ritim bozukluğu olan kekemelik, birincil ve ikincil olmak üzere ikiye ayrılır. Nefesin yanlış kullanımı sonucu cümlelerin tamamlanamaması ile karakterizedir. En önemli kaynağı psikolojik sebeplerdir.
Yalan ve Çalma Davranışı
Çocuklarda görülen yalan söyleme eylemi iki grupta değerlendirilir. Sözde yalan, ilk çocukluk döneminde görülen geçici bir durumdur. Ancak son çocukluk ve ergenlik döneminde alışkanlık haline gelen patolojik yalanlar üzerinde hassasiyetle durulmalıdır.
Çalma davranışı konusunda ise 8 yaş sınırı kritiktir. 8 yaşından küçük çocuklarda mülkiyet kavramı tam gelişmediği için başkasına ait eşyaları almaları "çalma" olarak nitelendirilmez. Bu yaştan sonra devam eden davranışlar uzman incelemesi gerektirir.
Korku, Kaygı ve Okul Fobisi
Özellikle 0-7 yaş arasında karanlık gibi çeşitli korkuların görülmesi doğaldır. Ancak bu korkuların şiddeti ve sıklığı artarsa dikkat edilmelidir.
Sınav kaygısı, çocukların akademik başarısını doğrudan etkileyen yoğun bir heyecan durumudur. Ailelerin bu süreçte baskıcı değil, destekleyici ve güven verici bir tutum sergilemesi hayati önem taşır.
Okul fobisi, çocuğun okula gitmek istememesi ve buna bağlı olarak fiziksel (psikosomatik) belirtiler göstermesidir. Belirtileri şunlardır:
- Mide bulantısı, kusma ve karın ağrısı
- Baş ağrısı ve iştahsızlık
- Kalp çarpıntısı ve soluk almada güçlük
- Ağlama nöbetleri ve hırçınlık
- Uyku sorunları, alt ıslatma veya kirletme
Okul fobisinin temelinde genellikle anneye aşırı bağımlılık, ayrılık korkusu ve sosyalleşme eksikliği yatar.
Davranış Bozuklukları ve Hiperaktivite
Bazı çocuklar sorunlarını kavga yoluyla çözmeye çalışır ve otoriteye karşı gelirler. Yanlış iletişim yöntemlerinden kaynaklanan bu durum, erken müdahale edilmezse çocuğu suç işlemeye aday hale getirebilir.
Hiperaktivite ise yerinde duramama, uzun süre odaklanamama ve kısa dikkat süresi ile kendini gösterir. Bu durum hem okul başarısını düşürür hem de kaza riskini artırır.
Gelişimsel ve Duygusal Diğer Sorunlar
Çocukluk döneminde karşılaşılan diğer önemli problemler şu şekilde özetlenebilir:
| Problem Türü | Temel Özellikleri |
|---|---|
| Alt Islatma | 2 yaşını geçtiği halde tuvalet eğitiminin kazanılamaması durumudur. |
| Güvensizlik | 1.5 - 3 ve 7 yaş arası dönemde ailenin yaklaşımıyla şekillenen temel problemdir. |
| Kardeş Kıskançlığı | Yeni kardeş sonrası ailenin çocuğa karşı tutumunu değiştirmesiyle tetiklenir. |
| Tikler | İstem dışı tekrarlanan (tırnak yeme, göz kırpma vb.) ruhsal boşalma belirtileridir. |
| Yemek Yememe | Zorlama ve baskı, çocuğu yemekten tamamen soğutan yanlış bir yöntemdir. |
Okul Başarısızlığı ve Nedenleri
Okul başarısızlığı; algılama zorluğu, dikkat sorunları ve sınav başarısızlığı olarak görülür. Sürekli tekrar ediyorsa mutlaka uzman desteği alınmalıdır. Temel nedenler şunlardır:
- Zihinsel Nedenler: Zeka düzeyinin 90'ın altında olması.
- Ailesel Nedenler: İlgisizlik ve ders desteği eksikliği.
- Sosyo-Ekonomik Nedenler: İhtiyaçların karşılanamaması.
- Çevresel Nedenler: Olumsuz arkadaş çevresi.
- Fizyolojik Nedenler: Süreğen hastalıklar veya bedensel özürler.
- Beslenme: Protein, karbonhidrat ve vitaminlerin yetersiz alınması.
Sık Sorulan Sorular
1. Çocuğumuzu hangi durumlarda bir pedagoga götürmeliyiz? Uyum ve davranış problemleri, konuşma bozuklukları, okul fobisi, sınav kaygısı, alt ıslatma, tikler, kekemelik, güvensizlik, öğrenme güçlüğü, hiperaktivite, boşanma süreci sorunları ve zeka testleri gibi konularda bir pedagogdan yardım alabilirsiniz.
2. Pedagog kaç yaşları arasındaki çocuklarla çalışır? Pedagoglar, 0-18 yaş arasındaki çocuk ve ergenlerin zihinsel, sosyal ve psikolojik gelişim süreçleriyle ilgilenirler.
3. Boşanmanın çocuk üzerindeki etkileri nelerdir? Küçük yaştaki çocuklar boşanmadan dolayı kendilerini suçlu hissederken, ileriki yaşlarda anne ve babayı suçlama eğilimi görülür. Bu süreçte okul başarısı düşebilir ve sosyalleşme sorunları yaşanabilir; bu nedenle uzman yardımı alınması kritiktir.
