Çocuk psikolojisi ve çocuk psikoloğu

Çocuklarda Farklı Davranış Modellerini Anlamak

Çocukların gelişim süreçlerinde sergiledikleri davranışlar, onların dünyayı algılama biçimlerini ve mizaç özelliklerini yansıtır. Her çocuğun kendine has bir yapısı olsa da, belirli karakteristik özellikler üzerinden davranış modellerini sınıflandırmak mümkündür. Bu modelleri anlamak, çocuğun ihtiyaçlarına doğru yanıt verebilmek adına kritik bir öneme sahiptir.

1. Aşırı Duyarlı Çocuklar

Aşırı duyarlı çocuklar, çevrelerini çok iyi gözlemleme yeteneğine sahip olmalarına rağmen genellikle çekingen ve ürkek bir tavır sergilerler. Bu çocuklar için rutinler oldukça önemlidir; bu nedenle yeni ortamlardan ve alışılagelmişin dışındaki programlardan hoşlanmazlar.

Uyaranların yoğun olduğu kalabalık veya gürültülü ortamlarda kolaylıkla hırçınlaşabilirler. Çevreyi kendi başlarına keşfetmek yerine güvenli alanlarında kalmayı tercih ederler. Uyaran yoğunluğu arttığında bu çocuklar ciddi şekilde zorlanır ve tepkilerini mızmızlaşarak dile getirirler.

2. İçine Kapanık Çocuklar

İçine kapanık çocuklar, çevrelerindeki insanlara veya olaylara karşı genellikle ilgisizdirler. Kendi başlarına vakit geçirebilecekleri oyunları tercih eden bu çocuklar, özellikle mekanik oyunlara yönelirler. Senaryo gerektiren oyunlarda ise oldukça sınırlı kalıplar içerisinde kalırlar.

Bu çocuk grubunun sözel becerileri genellikle sınırlıdır. Kendilerine uzun süre bir şeyler anlatılmasından hoşlanmadıkları gibi, kendilerini ifade ederken de en kısa yolu seçerler. İletişim düzeyleri çoğunlukla şu kısa yanıtlarla sınırlı kalır:

• Evet / Hayır
• İyi / Kötü
• Bilmiyorum

3. Meydan Okuyan Çocuklar

Meydan okuyan çocuklar, inatçı ve dirençli yapılarıyla dikkat çekerler. En temel ihtiyaçları, her şeyi kendi kontrolleri altında tutma arzusudur. Yeniliklere ve ani değişikliklere karşı mesafeli duran bu çocuklar, çevrelerindeki kişilerle sık sık fikir ayrılığına düşerek tartışabilirler.

Kendi seçtikleri ve kontrol edebildikleri işlerde üstün başarı gösterirlerken, ekip çalışmalarında ciddi uyum sorunları yaşarlar. Bu çocuklar, isteklerini veya ihtiyaçlarını mızmızlanarak değil, doğrudan direnç göstererek belli ederler.

4. Dikkatini Vermeyen Çocuklar

İlgilerini çekmeyen konulara odaklanmakta güçlük çeken bu çocuklar, genellikle Dikkat Eksikliği tanısı alırlar. Dikkatleri sürekli bir konudan diğerine dağılır ve oldukça unutkan bir yapı sergilerler. Fazla konuşmaktan hoşlanmayan bu çocukların, görsel veya işitsel verileri yorumlama konusunda zorlukları bulunmaktadır.

Başladıkları işleri bitirmekte zorlanmaları ve sürekli odak değiştirmeleri nedeniyle çevreleri tarafından şu şekilde etiketlenebilirler:

• Tembel
• Bencil

Ancak bu çocuklar, yalnızca kendi yapılarına ve ilgi alanlarına uygun işlerde yüksek performans sergileyebilirler.

5. Hareketli ve Saldırgan Çocuklar

Bu çocuk grubunun en belirgin özelliği dürtüsel olmalarıdır. Akıllarına gelen her şeyi o anda gerçekleştirme eğilimindedirler. Bir istekleri gerçekleşmediğinde plan yapmak yerine doğrudan fiziksel müdahale yoluna başvururlar.

Yaratıcılık potansiyelleri oldukça yüksek olan bu çocukların büyük bir kısmında dikkat sorunları gözlemlenir. Dağınık ve dalgın olabilirler; eşyalarını sık sık kaybeder veya bir yerlerde unuturlar. Bu çocukların dış dünyaya uyum sağlaması için onları anlamak kadar, net sınırlar koymak da hayati önem taşır.

Çocuk Psikoloğu Kimdir ve Görevleri Nelerdir?

Çocuk psikoloğu, çocukların normal gelişim gösteren veya normalden sapan davranışlarını bilimsel yöntemlerle araştıran ve inceleyen uzmandır. Ortaya çıkan sorunların giderilmesi için çözüm yolları geliştirir ve bu alanda akademik eğitim almış kişidir.