BİRİ BİZİ GÖZETLİYOR

Biri Bizi Gözetliyor... Helikopter Anne-Babalar...

Helikopter anne-babalar, çocuklarına aşırı ilgi ve yakınlık gösteren, onların deneyimleri, problemleri ve zaman zaman da eğitim durumları ile aşırı ilgilenen anne babalara günlük dilde verilen addır. Bir helikopter gibi devamlı gözetleyen ve çocuklarının etrafında dönüp duran ebeveynlerdir ve çocukları için de oldukça yorucudurlar. Helikopter aile terimi ilk kez 1990 da  Foster W. Cline ve Jim Pay adında iki doktorun yayınladıkları Parenting with Love and Logic: Teaching Childeren Responsibility adlı kitapta kullanılmıştır. Aynı dönemde İskandinavya' da da araştırılan bu olgu 'fazla ebeveynlik' olarak tanımlanmıştır.

Günümüzde de oldukça yaygın bir şekilde kullanılan bir kavrama dönüştüğü görülmektedir. Bu aileler tıpkı bir helikopter gibi çocuklarının başlarında vızıldayarak dönerler. Çocukları istese de istemese de onlar oradadır.

Çocuklarının başına gelebileceğini öngördükleri her türlü tehlikeden onları korumaya çalışırlar. Tehlike olarak gördükleri şey çocukları ile mi ilgili  yoksa kendi endişeleri mi? Bu hep karışan ve bir türlü fark edilmeyen gerçektir çoğu zaman. Dünyanın çok tehlikeli bir yer olduğunu varsaydığı için, 4 yaşına kadar yürümesine izin verilmeyen- koltuktan indirilmeden- çocuklar biliyorum. Bu çocuklar büyürken kendilerini korunmuş ve güvende değil aksine yine, kendi ebeveynleri gibi tehlikeli bir dünyaya fırlatılmış hissederek büyüyorlar.

Bu çocuklarının etrafında pervane ebeveynlere , çocukları da elbette farklı tepkiler vererek büyüyorlar, ancak en temelde öfke duygu olarak beliriyor.Her zaman da anneye babaya öfkelenilmez o zaman öfke çocuğun kendisine dönebiliyor. Yetişkin yaşamda suçluluğu çok fazla olan bireylere dönüşürler bu çocuklar…

Farklı farklı tutumlar segiliyor çocuklar, bir kısmı kendi isteklerinin, duygularının başkaları için önemli olmadığını düşünerek büyüyor. Bu durum daha sonra pasif-agresif davranışlara, kontrolsüz öfke patlamalarına ya da psikosomatik belirtilere neden olabiliyor.

Bazıları da yalnız kalmaktan korkuyor ve eleştiriden kaçınmak için, davranış ve iş becerisinde çok yüksek seviyeye ulaşmaya çalışıyor. Daha da kötüsü bu yüksek seviyeye yaşam boyu hiç durmadan çalışarak ulaşabileceklerini düşünüyorlar. Tipik olarak bu çocuklar büyüdüklerinde tatil yapmayı beceremeyen, iş odaklı ve yüksek kalp krizi riski taşıyan A tipi kişilik özelliklerine sahip kişilere dönüşüyorlar.

Çocuklarına karşı aşırı koruyucu ve hoşgörülü bu ebeveynler, ileride çocuklarının sorumluluk alma,işbirliği gösterme ve amaç saptama ile ilgili sorunlar yaşayabileceğini fark edemiyorlar. Etrafında pervane olduğunuz çocuğunuz haklılık algılamaları ile de büyüyebiliyor. Diğer insanlardan üstün olduğuna inanıp, normal toplumsal kuralları yönlendiren kurallara aşırı tepkisel olabiliyorlar…

Bu çocuklar çoğu defa ya kendi haklılıklarını ifade etme güçlüğü ya da tamamen her konuda haklı oldukları iddiası ile büyür ve doğal olarak da bu durumdan zarar görürler.

Doğduğu andan itibaren yaşamı titizlikle planlanan, henüz 3 yaşındayken hangi okula gideceği planlanan, 5 yaşında hangi sanat dalı ile uğraşacağı belirlenen yine hangi sporu yapıp kimlerle arkadaşlık edeceği belirlenen çocukların bağımsız olmayı öğrenmeleri ,kendilerine güven duymaları mümkün mü?

Pek, çocuğun problem çözme becerisinin gelişimi ve özgüven kazanması olarak anne babalar neler yapabilir? Öncelikle pervane olmaktan vazgeçip, karşılarında kendilerinin uzantısı olmayan başka bir birey olduğunu fark ederek elbette…

Bunun içinde daha küçük yaşlardan başlayarak,

Kendi işlerini kendinin görmesine, başlangıçta hata yapmasına izin vermek, daha sonra hatalarını konuşup bunu yapmak yerine ne yapabilirdin üzerinde düşünmesini sağlamak

Günlük yaşantıda aile içinde çıkabilen sorunların çözümünde onun da fikrini almak

Sosyal beceri geliştirmesi ve kendini ifadesi konusunda onu cesaretlendirmek

İzlediği filmlerdeki karakterlerin duygularını değerlendirmesine yardımcı olmak

Onun bir çocuk olduğunu ve kendisini güvende hissederek büyüyebilmesi için sınırlara gereksinimi olduğunu bilmek ve göstermek

En önemlisi de kendi kararlarını kendisi alması konusunda destekleyici olmak...