Bademcik iltihabı (tonsilit)

Bademcik İltihabı (Tonsillit) Nedir?

Tonsil olarak da adlandırılan bademcikler, dilin arka kısmında boğazın her iki yanında konumlanan ve bağışıklık sistemimizin kritik bir parçası olan organlardır. Bu organlar, vücuda giren bakteri ve virüs cinsi mikropları yakalayarak, vücudun savunma mekanizmasında rol oynayan lenfosit hücrelerini üretirler.

Lenfositler, mikropları doğrudan etkisiz hale getirebildiği gibi, mikropların yok edilmesini sağlayan antikor ve diğer maddelerin üretimini de gerçekleştirirler. Ancak bazı durumlarda, vücuda giren mikroplar bademciklerin savunma etkisine rağmen yok edilemez. Bu mikroplar bademciklerde çoğalarak dokunun iltihaplanmasına yol açar.

Bademcik İltihabı (Tonsillit) Belirtileri Nelerdir?

Bademciklerde büyüme, kızarma ve bazen üzerinde beyaz-sarı iltihap birikmesiyle karakterize olan bu duruma tonsillit adı verilir. Eğer iltihaba boğazın arka duvarını oluşturan farenks de eşlik ediyorsa, tablo tonsillofarenjit olarak tanımlanır. Hastalığın şiddeti, etken mikrobun gücüne ve kişinin vücut direncine göre değişkenlik gösterir.

Yaygın görülen belirtiler şunlardır:

• Şişmiş ve kızarmış bademcikler (üzerinde beyaz-sarı iltihap odakları görülebilir).
• Şiddetli boğaz ağrısı ve kulağa vuran ağrı hissi.
• Yutkunma sırasında zorlanma, ağrı veya iştahsızlık.
• Yüksek ateş (39-40 dereceye kadar çıkabilir), üşüme ve titreme.
• Halsizlik, kırgınlık, yaygın vücut ve eklem ağrıları.
• Boyundaki lenf bezlerinde şişme ve hassasiyet.
• Baş ağrısı ve kötü ağız kokusu.
• Ses tonunda meydana gelen değişiklikler.

Çocuklarda görülebilecek ek belirtiler:

• Mide bulantısı ve kusma.
• Karın ağrısı.

Bademcik İltihabı Kimlerde ve Ne Zaman Görülür?

Bademcik iltihabı özellikle 5-15 yaş arası çocuklarda en sık görülen hastalıklardan biridir. Mevsimsel olarak kış ve ilkbahar dönemlerinde artış gösterir. 2 yaş altı ve 50 yaş üzerindeki bireylerde görülme sıklığı oldukça düşüktür. Hastalık; tükürük, burun ve boğaz sıvıları gibi vücut sıvılarıyla yakın temas veya solunum yoluyla yayılan damlacıklar aracılığıyla insandan insana bulaşmaktadır.

Bademcik İltihabı Tedavisi ve Antibiyotik Kullanımı

Tedavide temel amaç; enfeksiyonun odağını kurutmak, semptomları hafifletmek ve olası komplikasyonları önlemektir. Bakteriyel enfeksiyon şüphesi olan durumlarda, özellikle A grubu Beta hemolitik streptokoklar söz konusu ise antibiyotik tedavisi uygulanır.

Tedavi sürecinde dikkat edilmesi gerekenler:

1. İstirahat ve Sıvı Alımı: Yeterli sıvı alımı ve yatak istirahati iyileşme sürecini hızlandırır.
2. İlaç Desteği: Ağrı kesici ve ateş düşürücüler semptomatik rahatlama sağlar.
3. Ağız Bakımı: Antiseptik gargaralarla ağız hijyeninin sağlanması önemlidir.
4. Antibiyotik Disiplini: Antibiyotikler sadece doktor kontrolünde kullanılmalıdır. Uygunsuz kullanım; ishal, karın ağrısı ve bağışıklık sisteminin parçası olan yararlı bakterilerin (normal flora) ölmesine neden olabilir.

Önemli Uyarı: Antibiyotiklerin eksik dozda veya kısa süreli kullanımı, bakterilerin direnç geliştirmesine yol açar. Bu durum, enfeksiyonun daha güçlü bir şekilde tekrarlamasına ve tedavinin zorlaşmasına neden olabilir.

Cerrahi Müdahale: Ne Zaman Tonsillektomi Gerekir?

İlaç tedavisi enfeksiyonu kontrol altına alsa da bazı durumlarda bademciklerin büyüklüğü kalıcı olabilir. Aşağıdaki durumlarda bir KBB uzmanı tarafından bademcik ameliyatı (tonsillektomi) önerilebilir:

• Sık tekrarlayan bademcik enfeksiyonları.
• Enfeksiyonun kronikleşerek bademciklerde kalıcı hale gelmesi.
• Bademciklerin aşırı büyüyerek solunumu ve yutkunmayı engellemesi.
• Bademcik çevresinde apse gelişimi.

Evde Uygulanabilecek Destekleyici Yöntemler

İyileşme sürecini desteklemek ve boğazı rahatlatmak için şu adımlar atılabilir:

• Dinlenme: Vücudun toparlanması için bol bol istirahat edilmelidir.
• Beslenme: Bol su içilmeli, sıvı gıdalar tüketilmelidir. Çok sıcak veya çok soğuk içeceklerden kaçınılmalıdır.
• Tuzlu Su Gargarası: Bir bardak kaynamış suya 1 çay kaşığı tuz ve yarım çay kaşığı karbonat ekleyerek hazırlanan karışımla gargara yapılabilir.
• Vitamin Desteği: Vücut direncini artırmak için taze sebze ve meyve tüketilmelidir.
• Ortam Koşulları: Nemli havalı ortamlarda bulunulmalı; sigara dumanı ve kirli havadan uzak durulmalıdır.

Bademcik İltihabının Olası Komplikasyonları

Tedavi edilmeyen veya tedavisi yarım bırakılan bademcik iltihabı, mikropların kana ve çevre dokulara yayılması sonucu ciddi sağlık sorunlarına yol açabilir:

Ne Zaman Doktora Başvurulmalı? Ateş 48 saatten uzun sürüyorsa, soluk alıp vermede veya yeme-içmede zorluk yaşanıyorsa ve genel durum kötüye gidiyorsa vakit kaybetmeden bir sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır.