Apandisit nedir:

Akut Apandisit: Tanımı, Belirtileri ve Tedavi Yöntemleri

Akut apandisit, kalın bağırsak ile ince bağırsağın birleştiği noktada, çekum adı verilen bölgeye açılan apandis organının iltihaplanmasıdır. Ortalama 7-8 cm uzunluğunda ve 1-3 mm çapında olan bu kör sonlanan organın görevi tam olarak bilinmese de, yaşamın ilk yıllarında bağışıklık sistemi üzerinde etkili olduğu düşünülmektedir. Bu içerikte, apandisitin vücuttaki konumu, belirtileri ve modern tedavi yöntemleri hakkında detaylı bilgiler bulabilirsiniz.

Apandisit Vücudun Neresinde Bulunur?

Apandis, normal şartlarda karnın sağ alt kadranında yer alır. Ancak uç kısmı serbest olduğu için yerleşimi kişiden kişiye farklılık gösterebilir. Bu yerleşim farklılıkları, hastanın şikayetlerini ve tetkik bulgularını doğrudan etkiler. Apandisin bulunabileceği bölgeler şunlardır:

• Kalça içine doğru (pelvik yerleşim)
• Karaciğere doğru (subhepatik)
• Kalın bağırsağın önünde veya arkasında (retroçekal)
• Karın zarı içinde sarılı (subseröz)

Akut Apandisit Neden Olur?

Apandisitin temel nedeni, organın kalın bağırsağa açılan ağzının (lümeninin) tıkanmasıdır. Tıkanma gerçekleştikten sonra içerideki sıvı birikir, mikroplar hızla çoğalır ve organ şişmeye başlar. Akut apandisit nedenleri arasında en yaygın olanlar şunlardır:

• Fekalit: Taşlaşmış dışkı parçaları (en sık neden).
• Lenfoid doku hiperplazisi: Lenf dokusunun aşırı büyümesi.
• Yabancı cisimler: Sebze ve meyve çekirdekleri.
• Tümörler ve parazitler: Bağırsak içi parazitler veya kitleler.

Akut Apandisit Belirtileri Nelerdir?

Hastalığın belirtileri evrelere göre değişiklik gösterir. Erken teşhis, hayati riskleri önlemek adına kritik öneme sahiptir.

İlk Evre Belirtileri (İlk 6-8 Saat)

• Ağrı: Genellikle göbek çevresinde başlar, zamanla sağ alt kadrana yerleşir.
• İştahsızlık: Hastaların neredeyse tamamında görülen ilk belirtidir.
• Bulantı ve Kusma: Hastaların %75-90'ında ağrıya eşlik eder.
• Gaz ve Dışkı Çıkaramama: Sindirim sisteminde duraksama hissi.

İkinci Evre Belirtileri

• Lokalize Ağrı: Ağrı sağ alt kadranda sabitlenir ve şiddetlenir.
• Ateş: Genellikle hafif (subfebril) seyreder; ancak patlama (perforasyon) durumunda 38°C üzerine çıkar.
• Savunma Pozisyonu: Hasta ağrıyı hafifletmek için sağ bacağını karnına çekerek yatma eğilimi gösterir.

Tanı ve Laboratuvar Bulguları

Apandisit tanısı koymak için tek bir test yeterli olmayabilir; fizik muayene ve klinik testlerin kombinasyonu gereklidir.

Akut Apandisit Ameliyatı ve Tedavi Süreci

Günümüzde akut apandisitin temel tedavisi cerrahidir (apandektomi). Ameliyat, hastalığın durumuna göre iki farklı yöntemle gerçekleştirilebilir:

1. Açık Apandektomi

Sağ alt kadrandan yapılan 2-4 cm'lik bir kesi ile gerçekleştirilir. Apandis bulunur, damarları bağlanır ve organ dışarı çıkarılır. Karın içi çok kirliyse yıkama yapılır ve dren yerleştirilebilir.

2. Laparoskopik (Kapalı) Apandektomi

Göbekten ve bikini hattından açılan küçük deliklerle (trokar) yapılır. Laparoskopik cerrahinin avantajları şunlardır:

• Tüm karın içi organların gözlemlenebilmesi.
• Ameliyat sonrası daha hızlı iyileşme ve işe dönüş süresi.
• Yara yeri enfeksiyonu ve fıtık riskinin daha düşük olması.
• Kozmetik açıdan daha küçük izler kalması.

Tedavide Geç Kalınırsa Oluşabilecek Komplikasyonlar

Zamanında müdahale edilmeyen apandisit vakaları ciddi hayati riskler taşır:

1. Perforasyon (Patlama): Apandisitin delinerek iltihabın karın içine yayılması.
2. Plastron: Vücudun iltihabı sınırlamak için organları birbirine yapıştırması.
3. Periapendiküler Apse: Bölgede cerahat birikmesi.
4. Sepsis: İltihabın tüm vücuda yayılması ve hayati organ yetmezliği riski.
5. Pileflebit: Karaciğere giden damarlarda pıhtı ve iltihap oluşumu.

Önemli Not: Çocuklarda, yaşlılarda ve gebelerde apandisit belirtileri atipik seyredebilir. Özellikle 80 yaş üstü hastalarda perforasyon oranı %49'a kadar çıkabildiği için karın ağrısı şikayetlerinde vakit kaybetmeden bir genel cerrahi uzmanına başvurulmalıdır.