Anne babalar çatışmaların çözümü hakkında az bilgiye sahip olduklarından çatışmaları 2 temel yaklaşımla çözmeye çabalarlar” Kazan – kaybet” yöntemiyle. Kazan-kaybet yöntemi kullanılan ailelerde her taraf kazanmak ister ve kendi isteğini karşısındakine kabul ettirmeye uğraşır. Bu açık savaşta çocuklar kazandıkları zaman anne ve babasının gereksinimlerine karşı düşüncesiz ve saygısızdır.Anababalar kendi gücünü kullanıp savaşta birinci çıktıkları zaman çocuklarının gereksinimlerine karşı düşüncesiz ve saygısız davranırlar. Her iki durumda da kaybeden öfke, kızgınlık ve öc alma arzusu  hisseder. Boyun eğmek zorunda kaldığı zaman ise buna karşılık düşmanca duygular besler.

Bu yöntem yerine anne babaların kullanabilecekleri çok daha etkili bir yöntem var “Kaybeden-Yok” yöntemi.

 

KAYBEDEN-YOK YÖNTEMİ NASIL UYGULANIR?

 

Kaybeden yok yöntemini uygulamaya karar veren anababalar başlangıçta oturup çocuklarına bu yöntemi ayrıntılarıyla anlatmalıdır. Daha sonra bu yöntemin başarısını sağlayan 6 basamağı da uygulamaya geçirmeleri gerekir.

 

1.Basamak: Çatışmayı (Sorunu) Tanımlama

 

Ana babalar çocuğun dikkatini çekmek ve sorunu çözmeye davet etmek için istekli olmasını sağlamaları gerek.Aşağıdaki kilit noktalara önem verilmeli:

           1. Çocuğunuzun bir işle uğraşmadığı bir zamanı seçin.

           2. Çözümlemesi gereken bir sorununuz olduğunu söylerken dolambaçlı 
               yollara sapmayın.

           3. Neyin canınızı sıktığını, hangi gereksinimlerinizin karşılanmadığını ve 
               duygularınızı çocuğa açıkça anlatın.Burada Ben-dilinin kullanılması 
               önemlidir. “Evde herkes bir iş yapabilecekken, tüm işlerin benim 
               yapmamın haksızlık olduğunu düşünüyorum” gibi.

           4. Çocuğunuzu suçlamayın ve yargılamayın.”Kendi odana hiç özen 
                göstermiyorsun” gibi iletiler göndermeyin.

 

2.Basamak:  Çözümler Üretme

 

Bu bölümün anahtarı, çeşitli çözümler üretmektir. ” Haydi aklımızı kullanıp bazı çözümler bulalım “  “Bu sorunu çözebileceğimiz çeşitli yollar olmalı” gibi önerilerde ana baba olarak bulunabilirsiniz. Aşağıdaki kilit noktalar yardımcı olabilir.

            1. Önce çocukların çözümlerini almaya çalışın. Daha sonra 
                kendinizinkileri ekleyin.

            2. Bulunan çözümleri küçümsememek ve yargılamamak çok önemlidir. 
                İlk başta bütün çözümleri kabul edin, daha sonra elenebilir.

            3. Çocuklarınızdan bir tanesi çözüm öneremiyorsa onu katılmaya 
                yüreklendirin.

 

3.Basamak: Çözümleri Değerlendirme

 

Artık çözümlerin değerlendirmesine geçilebilir. Önerilen çözümlerin üzerinde tek tek konuşun. Hoşlanmadığınız veya katılmadığınız yanları varsa açıklayın.

 

4.Basamak: En İyi Çözüme Karar Verme  

 

Önceki basamaklar doğru uygulanınca, bu basamaktaki çatışmalardan çok iyi bir çözümün çıkması doğaldır. Son karara ulaşmak için bazı ipuçları :

             1.”Herkes bu çözümden memnun mu?”  “Bu çözümün sorunumuzu gidereceğini düşünüyormusunuz?”  türünden sorularla çocukların duygu ve düşüncelerini test edin.

            2.Alacağınız kararın son ve değiştirilemez karar olduğunu düşünmeyin. Esnek olunabileceğini gösterin. “Bu çözümde anlaşmış görünüyoruz, uygulamaya başlayalım ve sorunumuzu gerçekten çözecek mi görelim.” gibi cümleler kullanarak bunu anlatabilirsiniz.

            3. Herkesin bu kararı yerine getirmek için söz vermiş olduğunu açıkça belirtin.

 

5. Basamak: Kararın Nasıl Uygulanacağını Belirtme

 

Bir karara vardıktan sonra bunun nasıl uygulanacağını ayrıntılı olarak anlatmak gerekir. Büyükler ve çocuklar birbirilerine “Kim neyi ne zaman yapacak?” , “Şimdi ne yapmamız gerekiyor?” , “Ne zaman başlıyoruz?” gibi soruları sorma gereğini duyabilirler. Örneğin , ev işleri ve görevlerle ilgili çatışmalarda şu sorular tartışılmalıdır: “Hangi günler “ , “Ne sıklıkla” , “İşin nasıl ve ne kadar yapılması isteniyor?”.

Son karar üzerinde net bir anlaşma oluncaya kadar yukarıdaki uygulama sorularının ertelemesi iyi olur.

 

6. Basamak: Değerlendirme İçin Çözümün Uygulanışını İzleme

 

Kaybeden yok yöntemiyle alınan kararlarının hepsi iyi olmaya bilir. Ana babaların alınan kararların uygulamasından çocuğunun memnun olup olmadığını denetlemeleri gerekebilir. Çocuklar, bazen uygulamasının zorluğu daha sonra ortaya çıkan bir karara kendilerini bağlı hissedebilirler. Ya da anne/baba çeşitli nedenlerle bu anlaşmanın yerine getirilmesinin zorluğunu görebilir. Böyle durumlarda ana babalar bir süre sonra “, “Kararımızla ilgili sorun var mı? “ , “Kararımızdan hala memnun musunuz?” gibi sorularla kararın doğruluğunu test etmeleri iyi olur. Bazen bu izleme ilk kararın değiştirilmesi gerektiği sonucuna ulaşabilir. Bu tür durumlarda aile bir araya gelip yeni bir çözüm önerisinde bulunabilir. 

Kaybeden-yok yöntemi anababa –çocuk ilişkisini güçlendirir, ailede huzuru ve güveni sağlar.

 

 

 

 

KAYBEDEN-YOK YÖNTEMİNİN ETKİSİ NEDİR?

 

Çocuklar Çözümü Uygulamaya daha isteklidir

 

Bu yöntemde çocuğun düşüncesi sorulduğu ve kararın uygulanmasında anababasıyla beraber onayı alındığı için çözümün gerçekleşmesi daha verimli olur.

Birlikte alınan kararların çocuklar tarafından her zaman uygulanacağı garantisini vermez ama bu olasılığı büyük ölçüde arttırır. Çocuklar kararının kendi kararları olduğu duygusunu taşırlar.Çözüm için söz vermişlerdir ve onu yerine getirmenin sorumluluğunu hissederler.

 

Çocukların Düşünme Becerileri Gelişir

 

Kaybeden-yok yöntemi çocukları düşünmeye yönlendirir. Anne/Baba çocuğa şu işareti verir: Aramızda bir çatışma var, bir araya gelip bir çözüm bulalım. Bu yöntem hem anababa hem çocuk için sonuca ulaşmada zihinsel bir egzersizdir.

 

Az Düşmanlık-Çok Sevgi Doğar

 

Kaybeden-yok yöntemini uygulayan anababalar çocuklarının onlara karşı sevginin büyüdüğünü ve düşmanca tavırlarının çok azaldığını anlatırlar. İki insan bir çözüm üzerinden anlaşınca aralarında kırgınlık ve düşmanca tavırlara yer kalmaz.

 

Az zorlama

 

Bu yöntemde zorlamaya yer yoktur çünkü her iki tarafın istek ve onayı ile bir karara varılır.

 

Kazan-Kaybet Yöntemi Gerçek Sorunları Yakalar

 

Yöntem 1'i kullanan  anababalar çocuklarını gerçekten rahatsız eden şeyi bulma şansını kaçırırlar Hemen kendi çözümlerini öne sürerler. Böylece çocuğun o andaki davranışının belirleyicisi olan çok derinlerdeki duygularını iletmesini engellemiş olurlar. Diğer yandan Yöntem 3 çoğunlukla bir tepki zinciri başlatır. Çocuğun o biçimde davranmasına neden olan ve canını sıkan gerçek  soruna ulaşmasına neden olan ve canını sıkan gerçek soruna ulaşmasına izin verir.

 

Kazanan-Yok Yöntemi Bir “Terapi” Gibidir

 

Bu çatışma çözme yöntemini kullandıktan sonra anababalar çocuklarında gözle görülür değişiklikler meydana geldiğini sevinçle bildirirler.