Akut Glokom
İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir
Akut Glokom Kavramı ve Tanımı
Akut glokom, spesifik bir patogenez veya klinik sendromdan ziyade, göz içi basıncının (GİB) ani yükseldiği tüm durumları kapsayan klinik bir tanımlamadır. Tıp literatüründe ve klinik uygulamada bu kavram, çoğunlukla belirli bir fizyopatolojiye işaret eden Primer Akut Açı Kapanması Glokomu (PAAKG) ile eş anlamlı olarak kullanılır.
Primer Akut Açı Kapanması Glokomu (PAAKG) Fizyopatolojisi
PAAKG'nin temel mekanizması rölatif (göreceli) pupilla bloğudur. İrisin pupiller kısmı ile lens arasındaki temas alanının artması, aköz sıvısının ön kamaraya geçişini engeller. Arka kamarada biriken sıvı iris kökünü öne iterek ön kamara açısını tamamen kapatır ve trabeküler dışa akım durur.
Hastalığa Yatkınlık Oluşturan Anatomik Özellikler
Belirli anatomik yapılar, bireyleri bu tabloya karşı daha savunmasız hale getirir. Bu özelliklerin çoğu genetik geçişlidir ve ailesinde PAAKG öyküsü olanlarda risk daha yüksektir:
- Dar ön kamara (genellikle santral derinlik 2,1 mm'nin altındadır).
- Artmış kristalin lens kalınlığı ve küçük, dik kornea.
- Kısa aksiyel uzunluk ve buna bağlı hipermetropi.
- Artmış iris kalınlığı.
Klinik Belirtiler ve Tanı
PAAKG krizi genellikle ani ve şiddetli semptomlarla kendini gösterir. Göz içi basıncı 80 mmHg seviyelerine kadar çıkabilir. Klinik tabloda şu bulgular öne çıkar:
- Şiddetli Ağrı ve Sistemik Bulgular: Göz ağrısına bulantı, kusma ve karın ağrısı eşlik edebilir. Vagal refleks nedeniyle bradikardi ve terleme görülebilir.
- Görme Kaybı ve Kornea Ödemi: Kornea epitelindeki ödem nedeniyle görme keskinliği bozulur. Işık etrafında haleler görülebilir.
- Pupilla Değişiklikleri: Pupilla genellikle middilate (yarı geniş) ve oval bir formdadır; ışığa veya miyotik ilaçlara yanıt vermez.
- İris ve Ön Kamara Değişimleri: İris dokusunda ödem ve iskemi gelişir. Uzun süren vakalarda iris nekrozu veya iridoskizis oluşabilir.
- Lens Bulguları: Uzun süreli ataklarda lens ön kapsülü altında 'Glaukomflecken' adı verilen opasifikasyonlar gelişir.
Ayırıcı Tanı
Akut glokom tablosuyla karışabilecek diğer önemli hastalıklar şunlardır:
| Hastalık | Temel Ayırıcı Özellik |
|---|---|
| Neovasküler Glokom | İriste yeni damar oluşumu (rubeozis) görülür; miyotikler kontrendikedir. |
| Üveitik Glokom | Ön kamarada aşırı hücre ve fibrin reaksiyonu mevcuttur. |
| Pupiller Blok Glokomu | Genellikle cerrahi sonrası gelişir; pupillanın lense 360 derece yapışıklığı (iris bombe) vardır. |
| Psödoeksfoliyasyon Glokomu | Lens üzerinde ve açıda özel eksfoliyasyon materyali izlenir. |
| Plato İris | Ön kamara derinliği normal olmasına rağmen açı kapanması eğilimi vardır. |
Tedavi Yöntemleri
Tedavinin birincil amacı, kalıcı hasarı önlemek için krizi en hızlı şekilde kırmaktır. Kriz süresi uzarsa ön kamara açısında kalıcı yapışıklıklar meydana gelir.
Acil Müdahale ve Farmakolojik Tedavi
- Pozisyon: Hasta hemen sırtüstü yatırılmalıdır; bu lensin geriye gitmesine yardımcı olur.
- Hiperozmotik Ajanlar: Vitreus hacmini hızla azaltmak için İntravenöz Mannitol (%20'lik solüsyon, 5-10 cc/kg) uygulanır.
- Sıvı Yapımını Azaltan İlaçlar: Topikal beta blokerler ve karbonik anhidraz inhibitörleri kullanılır.
- Miyotik Damlalar: GİB düştükten sonra pupillayı küçültmek için %1-2'lik Pilokarsol damlatılır.
Kalıcı ve Cerrahi Tedavi
Patogeneze yönelik kesin çözüm Lazer Periferik İridektomi'dir. Bu işlem, ön ve arka kamaralar arasında yeni bir geçiş yolu açarak basınç farkını ortadan kaldırır. Genellikle Nd:YAG lazer kullanılır. Eğer kriz ilaçla kırılamazsa, lazer periferik iridoplasti veya cerrahi müdahale gerekebilir.
Profilaksi ve Risk Yönetimi
PAAKG krizi geçiren bir hastanın diğer gözünde de 5-10 yıl içinde %40-80 olasılıkla kriz gelişeceği için mutlaka profilaktik lazer iridektomi yapılmalıdır.
Riskli olguların saptanması için karanlık odada yapılan gonyoskopi hayati önem taşır. Lazer sonrası ön segment darlığı devam eden veya lens kalınlığı fazla olan hastalarda saydam lens değişimi (katarakt cerrahisi benzeri) bir seçenek olarak değerlendirilebilir.
