BEYNİ ÖZGÜR KULLANMAK
Psk. Dan. Nevzat Özer
29 Eylül 2011370 görüntülenme
Birçok bilim adamı tarafından, beynin halen yüzde üçünün keşfedildiği üzerine yazılar yazıldı, araştırmalar yapıldı. Bu araştırmalar halende yapılmaktadır. Buradan şu sonuç çıkarıyor. Demek ki beynin yüzde 97 si keşfedilmeyi bekliyor. Evet, beyin denen organımız belki de vücudumuzun en gizemli ve agnostik yanını oluşturuyor
Bir eğitimci olarak beyni daha çok eğitimsel ve pedagojik acıdan ele almayı yeğledim. Neden mi? Çünkü birçok insanın, eğitimcinin ve öğrencilerin beyni yeterli ölçüde kullanmayı beceremediği, bilmediği ve başaramadığı için
Şöyle biraz geçmişe gidip ilköğretim yıllarımı ele alacağım. Zavallı beynimin ne denli sıkıntılar yaşadığını, paslanmış bir dişli misali hareket etmediğini yada ettirilmediğini hatırlıyor ve bunları düşündükçe üzülüyorum. J.locke'nin dediği gibi beynim hep bir tabula rasa idi (boş bir levha) Eğitim sistemimiz yıllarca davranışçı eğitim modeli üzerine inşa edilmiş ve işletilmiştir. Yani hep sonuçlar ve eylemler önemliydi
Bizlere, ilköğretimde bir şeyin hep düz mantığı öğretildi. Yani bir şey ya siyahtı yada beyaz Oysa siyah ve beyazın birleştiği zaman Gri olacağı hiç öğretilmedi. Hep öğretmenimiz anlattı bizler dinledik. Doğruları sadece öğretmenimiz biliyordu. Bize göre anlattığı her şey doğruydu. Tıpkı bir kutsal metin gibi
Bildiklerimizi yada bilmediklerimizi hiç sorgulayamadık, eleştiremedik, analitik ve sentezci bir yaklaşımla ele alamadık. Nakilci ve ezberci bir eğitim sistemi içinde boğulup kaldık. Oysa Sokrates bundan yüzyıllar öncesi sorgulanmayan bir hayat yaşanmamış bir hayattır diyordu Ne kadar güzel ve manidar bir cümleydi İlkokul yılları böyle geçti. Lise yıllarımız bundan farksız değildi. Ya üniversite, biraz eh dedirtecek kadar Ama yeterlimi diye soracak olursanız? Gene hayır Koca bir hayır
Beynimizi öğrencilerimize nasıl kullanmaları gerektiğini öğretmeliyiz. Bir dinamo misali beyinlerini nasıl çalıştıracaklarını, ondan nasıl güç ve enerji elde edebileceklerini öğretmeliyiz.
Bloom'un taksanomısinde Bilişsel alan bilgi, kavrama, uygulama, analız, sentez ve değerlendirme diye altı basamağa ayrılır. Her alan bir önceki alanla bağlantılıdır. Bilgi basamağını özümleyememiş bir öğrenci kavrama basamağında bir hamle yapamaz. Yani çevirme, yorumlama ve öteleme gibi algısal geçişler olamaz. Yada analiz ve sentez basamağını iyi özümleyen biri, sağlıklı bir değerlendirme yapabilir.
Bizler bilişsel alanın hep bilgi basamağında kaldık. Uygulama basamağına zar zor çıkabildik. O yüzden de olaylara hep tek taraflı bakabildik. Suyun 100 cantıgratta kaynadığını, İstanbul'un Fethinin 1453 yılında olduğunu, Zarfın ve Fiilin tanımının ne olduğunu, Van gölünün Doğu ana doluda olduğunu biliyorduk Biliyorduk bilmesine; ama Van gölünden nasıl yararlanılır, ülke ekonomisine nasıl katkı sağlanır onun cevabını bilmiyorduk. Bir dilekçe, anlatım bozukluğu yapılmadan ve imla kurallarına dikkat edilerek nasıl yazılır onu beceremiyorduk. Sanki buraya kadar bilmemiz yeterliydi Bunun için beynimize sorular yöneltilmedi. Nerede ve kaç tarihinde sorularını iyi buluyorduk. Ama Niçin ve Neden sorularının cevabını bulamıyorduk. Çünkü eğitimde Niçin sorusu can alıcı bir kavramdır. Beynin harekete geçmesini sağlayan bir nevi ilk kıvılcımıdır.
Peki ya su, 100 santigratta kaynamasa ne olurdu. Ya da bir yıl neden 365 gündü. Dünya neden sağdan sola dönüyordu. Soldan sağa dönse ne olurdu? Bunların cevabını bilmiyorduk. Ya da bilsek te tam olarak açıklama yapamıyorduk. Çünkü kitaplarımızdan ve öğretmenlerimizden öğrendiklerimiz buraya kadardı Zaten hayalde kuramıyorduk. Çünkü hayal kurabilmemiz için duyusal alanımızın ve bilgi dağarcığımızın geniş olması lazımdı. Gezmedik, görmedik, okumadık. Yani kısaca eline sağlık bir eğitimden geçtik.
Karamsar olmak yada karamsar bir tablo çizmek asla amacım değildir. Ama bunların acısını görmüş ve tüm bu olumsuzluklara rağmen bir Rehber Öğretmen olmayı başarmış biri olarak, bu acıların, sıkıntıların yeni neslin görmelerini istemiyoruz.
Beyin denen harika bir uzvumuzdan olağanca yararlanmak istiyoruz. A.Robbins gibi Uyuyan devi uyandırmak istiyoruz.
Dünya, artık şunu çok iyi biliyor. İyi bir Eğitim ve entellektuel alt yapı ülke ekonomisinin olmazsa olmazlardanı. Her şeyi ezberleyen, depolayan, durağan bir beyin değil; olaylara ve gelişmelere stratejik bakabilen, düşünebilen, neden sonuç ilişkisiyle hareket edebilen bir beyin istiyor dünya
Eğitimde feda edilecek birey yoktur diyor Mustafa Kemal Atatürk. Gelecek eğitimle, eğitimli insanlarla şekillenecek. Düşünmek, akıl yürütmek, endişe etmek biz insanoğluna haiz bir özelliktir. Ben, beynimi daha çok üniversite yıllarında kullanmaya başladım. Evet, çok geç biliyorum. Umarım yeni kuşağa, gençlerimize, çocuklarımıza beyinlerini işlevsel ve aktif kullanmalarını öğretebileceğiz. Karamsar olmak eğitim camiasının en son düşüneceği şey olmalıdır. Ben umutluyum Eğitim sistemimizde güzel değişiklikler oluyor, olmalıda. Özellikle Yapılandırmacı Eğitim anlayışı, öğrenciyi ele alan, onun olaylara ve olgulara eleştirel bakmasını sağlayan, keşfetmeyi, düşünmeyi, öğrenmeyi öğreten bir yaklaşım.
Özgür bir beyin, özgür bir düşünce, demokratik düşüncenin de, demokrasinin de önemli bir mihenk taşıdır. Fikirlere saygı duymak, hoşgörüyle yaklaşmak, farklılıklarımıza tahammül etmek, çeşitliliğimizi bir artı olarak görmek ve beynimizi özgürce kullanmak dileğiyle
Nevzat ÖZER
PSİKOLOJİK DANIŞMAN
Bir eğitimci olarak beyni daha çok eğitimsel ve pedagojik acıdan ele almayı yeğledim. Neden mi? Çünkü birçok insanın, eğitimcinin ve öğrencilerin beyni yeterli ölçüde kullanmayı beceremediği, bilmediği ve başaramadığı için
Şöyle biraz geçmişe gidip ilköğretim yıllarımı ele alacağım. Zavallı beynimin ne denli sıkıntılar yaşadığını, paslanmış bir dişli misali hareket etmediğini yada ettirilmediğini hatırlıyor ve bunları düşündükçe üzülüyorum. J.locke'nin dediği gibi beynim hep bir tabula rasa idi (boş bir levha) Eğitim sistemimiz yıllarca davranışçı eğitim modeli üzerine inşa edilmiş ve işletilmiştir. Yani hep sonuçlar ve eylemler önemliydi
Bizlere, ilköğretimde bir şeyin hep düz mantığı öğretildi. Yani bir şey ya siyahtı yada beyaz Oysa siyah ve beyazın birleştiği zaman Gri olacağı hiç öğretilmedi. Hep öğretmenimiz anlattı bizler dinledik. Doğruları sadece öğretmenimiz biliyordu. Bize göre anlattığı her şey doğruydu. Tıpkı bir kutsal metin gibi
Bildiklerimizi yada bilmediklerimizi hiç sorgulayamadık, eleştiremedik, analitik ve sentezci bir yaklaşımla ele alamadık. Nakilci ve ezberci bir eğitim sistemi içinde boğulup kaldık. Oysa Sokrates bundan yüzyıllar öncesi sorgulanmayan bir hayat yaşanmamış bir hayattır diyordu Ne kadar güzel ve manidar bir cümleydi İlkokul yılları böyle geçti. Lise yıllarımız bundan farksız değildi. Ya üniversite, biraz eh dedirtecek kadar Ama yeterlimi diye soracak olursanız? Gene hayır Koca bir hayır
Beynimizi öğrencilerimize nasıl kullanmaları gerektiğini öğretmeliyiz. Bir dinamo misali beyinlerini nasıl çalıştıracaklarını, ondan nasıl güç ve enerji elde edebileceklerini öğretmeliyiz.
Bloom'un taksanomısinde Bilişsel alan bilgi, kavrama, uygulama, analız, sentez ve değerlendirme diye altı basamağa ayrılır. Her alan bir önceki alanla bağlantılıdır. Bilgi basamağını özümleyememiş bir öğrenci kavrama basamağında bir hamle yapamaz. Yani çevirme, yorumlama ve öteleme gibi algısal geçişler olamaz. Yada analiz ve sentez basamağını iyi özümleyen biri, sağlıklı bir değerlendirme yapabilir.
Bizler bilişsel alanın hep bilgi basamağında kaldık. Uygulama basamağına zar zor çıkabildik. O yüzden de olaylara hep tek taraflı bakabildik. Suyun 100 cantıgratta kaynadığını, İstanbul'un Fethinin 1453 yılında olduğunu, Zarfın ve Fiilin tanımının ne olduğunu, Van gölünün Doğu ana doluda olduğunu biliyorduk Biliyorduk bilmesine; ama Van gölünden nasıl yararlanılır, ülke ekonomisine nasıl katkı sağlanır onun cevabını bilmiyorduk. Bir dilekçe, anlatım bozukluğu yapılmadan ve imla kurallarına dikkat edilerek nasıl yazılır onu beceremiyorduk. Sanki buraya kadar bilmemiz yeterliydi Bunun için beynimize sorular yöneltilmedi. Nerede ve kaç tarihinde sorularını iyi buluyorduk. Ama Niçin ve Neden sorularının cevabını bulamıyorduk. Çünkü eğitimde Niçin sorusu can alıcı bir kavramdır. Beynin harekete geçmesini sağlayan bir nevi ilk kıvılcımıdır.
Peki ya su, 100 santigratta kaynamasa ne olurdu. Ya da bir yıl neden 365 gündü. Dünya neden sağdan sola dönüyordu. Soldan sağa dönse ne olurdu? Bunların cevabını bilmiyorduk. Ya da bilsek te tam olarak açıklama yapamıyorduk. Çünkü kitaplarımızdan ve öğretmenlerimizden öğrendiklerimiz buraya kadardı Zaten hayalde kuramıyorduk. Çünkü hayal kurabilmemiz için duyusal alanımızın ve bilgi dağarcığımızın geniş olması lazımdı. Gezmedik, görmedik, okumadık. Yani kısaca eline sağlık bir eğitimden geçtik.
Karamsar olmak yada karamsar bir tablo çizmek asla amacım değildir. Ama bunların acısını görmüş ve tüm bu olumsuzluklara rağmen bir Rehber Öğretmen olmayı başarmış biri olarak, bu acıların, sıkıntıların yeni neslin görmelerini istemiyoruz.
Beyin denen harika bir uzvumuzdan olağanca yararlanmak istiyoruz. A.Robbins gibi Uyuyan devi uyandırmak istiyoruz.
Dünya, artık şunu çok iyi biliyor. İyi bir Eğitim ve entellektuel alt yapı ülke ekonomisinin olmazsa olmazlardanı. Her şeyi ezberleyen, depolayan, durağan bir beyin değil; olaylara ve gelişmelere stratejik bakabilen, düşünebilen, neden sonuç ilişkisiyle hareket edebilen bir beyin istiyor dünya
Eğitimde feda edilecek birey yoktur diyor Mustafa Kemal Atatürk. Gelecek eğitimle, eğitimli insanlarla şekillenecek. Düşünmek, akıl yürütmek, endişe etmek biz insanoğluna haiz bir özelliktir. Ben, beynimi daha çok üniversite yıllarında kullanmaya başladım. Evet, çok geç biliyorum. Umarım yeni kuşağa, gençlerimize, çocuklarımıza beyinlerini işlevsel ve aktif kullanmalarını öğretebileceğiz. Karamsar olmak eğitim camiasının en son düşüneceği şey olmalıdır. Ben umutluyum Eğitim sistemimizde güzel değişiklikler oluyor, olmalıda. Özellikle Yapılandırmacı Eğitim anlayışı, öğrenciyi ele alan, onun olaylara ve olgulara eleştirel bakmasını sağlayan, keşfetmeyi, düşünmeyi, öğrenmeyi öğreten bir yaklaşım.
Özgür bir beyin, özgür bir düşünce, demokratik düşüncenin de, demokrasinin de önemli bir mihenk taşıdır. Fikirlere saygı duymak, hoşgörüyle yaklaşmak, farklılıklarımıza tahammül etmek, çeşitliliğimizi bir artı olarak görmek ve beynimizi özgürce kullanmak dileğiyle
Nevzat ÖZER
PSİKOLOJİK DANIŞMAN
Etiketler
BeyinBeyni kulanmakSorgulamakEleştirmekEntellektüel alt yapıYapılandırıcı eğitim
